مؤسسه بین‌المللی آب استکهلم (SIWI) در گزارشی از تازه‌ترین ارزیابی خود از وضعیت حوزه آبی دریای آمو، گفته که رودخانه آمو در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد و خطر بروز تنش‌های آبی در منطقه وجود دارد.

این نهاد مطالعاتی افزوده که آمو
یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های فرامرزی میان افغانستان و چند کشور آسیای مرکزی است و در سال‌های اخیر فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا برای آب و ضعف همکاری‌های منطقه‌ای باعث شده مدیریت این حوزه روزبه‌روز دشوارتر شود.

در این گزارش تأکید شده که افزایش دما، تغییر الگوهای بارش و ذوب سریع یخچال‌های طبیعی در سراسر منطقه، زمان و میزان دسترسی به آب را دگرگون کرده و نوسانات جریان رودخانه‌ها را بیشتر می‌کند.

این وضعیت کمبودهای فصلی را تشدید کرده و رقابت میان بخش‌های مختلف مصرف‌کننده آب را افزایش می‌دهد؛ رقابتی که می‌تواند امنیت غذایی، تولید انرژی و معیشت مردم را در کشورهای منطقه تحت‌تأثیر قرار دهد.

در همین حال، ساختارهای موجود حکمرانی آب نتوانسته‌اند خود را با این شرایط جدید هماهنگ کنند و ضعف تبادل اطلاعات، نبود هماهنگی و کمبود اعتماد میان کشورها همچنان مانع شکل‌گیری یک چارچوب پایدار همکاری شده است.

کسپین‌پست در این باره نوشته که افغانستان به‌عنوان یکی از کشورهای بالادست حوزه آمو، هنوز در چارچوب‌های رسمی مدیریت آب منطقه‌ای حضور ندارد و این موضوع با توجه به تشدید رقابت بر سر منابع آب، دیگر قابل تداوم نیست.

در سال‌های اخیر، ازبیکستان چند بار در مورد کاهش آب رود آمو و اعمار پروژه‌های کانال سازی در افغانستان با منبع رود آمو ابراز نگرانی کرده است.