محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و عضو شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان، با اعلام حمایت از نقشه سیاسی فعلی افغانستان، خط دیورند را به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان به رسمیت شناخت.
آقای محقق با اشاره به «تقسیمبندی سازمان ملل متحد» در مورد جغرافیای سیاسی افغانستان گفته به آن متعهد است.
او تأکید کرده که امروزه سازمان ملل و کشورهای جهان خط دیورند را به رسمیت میشناسند و با ادامه این دعوا با اسلامآباد موافق نیست.
خط دیورند مرز ۲۶۴۰ کیلومتری میان افغانستان و پاکستان است که در سال ۱۸۹۳ میان افغانستان و هند بریتانیایی تعیین شد.
پاکستان و بقیه کشورها مرز دیورند را مرز رسمی دو کشور میدانند، اما حاکمیتهای پشتونی افغانستان، آن را خط «خیالی» و «فرضی» عنوان کرده و از پذیرش مرز رسمی بینالمللی دو کشور امتناع ورزیدهاند. رویکردی که به باور آگاهان امور بیشتر بازتاب نگاه قبیلهای پشتونها به واقعیتهای سیاسی و ناسازگاری با نظام بینالمللی کشوری است.
آگاهان همچنان میگویند که طبق اسناد موثق تاریخی، چند پادشاه و امیر افغانستان در گذشته اسنادی را امضا کردهاند که نشاندهنده برسمیت شناسی مرز دیورند به عنوان مرز رسمی افغانستان و پاکستان از سوی آنان است. آگاهان همچنان به این موضوع اشاره میکنند که هیچ یک از حکومتهای پشتونی در افغانستان در ۱۰۰ سال اخیر، در سازمان ملل و مراجع قضایی بینالمللی در مورد مرز دیورند دعوای حقوقی باز نکرده و پروندهای در این زمینه تشکیل نشده است. موضوعی که به اعتقاد آگاهان، ادعای نپذیرفتن مرز دیورند از سوی حکومت های پشتونی را فاقد اعتبار حقوقی میسازد و در حد یک ماجراجویی سیاسی عوامفریبانه تقلیل میدهد.
طالبان نیز مثل بقیه حاکمیتهای پشتونی، از پذیرش رسمی خط دیورند امتناع ورزیده است. موضوعی که یکی از عوامل تنش ساختاری در روابط این گروه با پاکستان دانسته میشود.
پشتونها میگویند که خط دیورند، قوم پشتون را دو پارچه کرده و به همین دلیل آنان از پذیرش آن امتناع میورزند. در مقابل اقوام غیرپشتون افغانستان بر پذیرش رسمی مرز دیورند تاکید دارند و ادعای دوپارچه شدن قوم پشتون را غیر منطقی عنوان میکنند. غیرپشتونهای افغانستان میگویند که اگر معیار نپذیرفتن مرزها پیوندهای قومی باشد، اقوام تاجیک و ازبیک و هزاره نیز در کشورهای مختلف سکونت دارند و تقسیمات کشوری باعث جدایی آنان شده است.
با حال اعلام رسمی پذیرش خط دیورند از سوی محمد محقق رهبر حزب وحدت مردم افغانستان، بیشتر بازتاب تحولات سیاسی اخیر در محور تنشهای رو به افزایش میان طالبان و پاکستان دانسته میشود.
مقامهای پاکستان در یک سال اخیر بارها از احزاب و جریانهای سیاسی مخالف طالبان به ویژه جریانهای سیاسی منتسب به اقوام غیرپشتون درخواست کردهاند که در سرنگونی طالبان به این کشور همکاری کنند. در همین راستا چند نشست میان مخالفان عمدتاً غیرپشتون طالبان در پاکستان برگزار شده است.
یکی از احزاب مورد توجه پاکستان حزب وحدت برهبری محمد محقق بوده است. این حزب سابقه جنگ با طالبان را در کارنامه دارد و یکی از احزاب تشکیل دهنده ایتلاف شمال بود که در سال ۲۰۰۱ در سرنگونی رژیم طالبان نقش مهم ایفا کرد.
پاکستان در این اواخر موضوع تغییر رژیم طالبان را در دستور کار قرار داده است.
یک روز پیش عمر داوودزی وزیر امور داخلی پیشین افغانستان(پشتونتبار) از تلاش پاکستان برای تغییر رژیم در کابل خبر داد.
اظهارات اخیر محقق در مورد خط دیورند را میتوان در همین چارچوب بررسی کرد. این میتواند به معنای روشن کردن چراغ سبز همکاری حزب وحدت با پاکستان در سرنگونی رژیم طالبان تلقی شود. آقای محقق از مخالفان جدی طالبان است.
