مقامهای ازبکستان و ایالات متحده امریکا درباره سرنوشت هواپیماهایی که در ماه اسد/مرداد ۱۴۰۰ خورشیدی، توسط ارتش افغانستان به ازبکستان منتقل شدند، به توافق رسیدند. جاناتان هنیک، سفیر امریکا در تاشکند، در پاسخ به سوالی درباره انتقال این هواپیماها به ازبکستان گفت: «این هواپیماها در ازبیکستان خواهند ماند. بله، این موضوع اکنون رسمی است.»
سفیر امریکا گفته طرفین در حال اجرای یک برنامه مشترک هستند.
هنیک گفته است:«این تجهیزات هرگز متعلق به افغانستان نبودهاند، بلکه امریکایی بودند. ارتش افغانستان از آنها استفاده میکرد، اما همیشه مالکیت آنها با ما بوده است.»
براساس گزارش رسانههای افغانستان، قبل از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، ۱۶۴ هواپیمای جنگی وجود داشت، اما در حال حاضر فقط ۸۱ عدد باقی مانده است. خلبانان نیروی هوایی افغانستان توانستند برخی از هواپیماها و هلیکوپترها را به ازبکستان و تاجیکستان منتقل کنند.
در مجموع، ۲۲ هواپیمای نظامی و ۲۴ هلیکوپتر نظامی وارد ازبکستان شدند. در میان آنها مدلهایی مانند Embraer EMB 314 Super Tucano، UH-60 Black Hawk، MD-530 و Mi-17 وجود داشتند.
پیش از این، اعلام شد که امریکا شش هواپیمای Pilatus PC-12 را در ازبکستان به ارزش ۶۴.۲ میلیون دلار تعمیر خواهد کرد. این مدل جزو هواپیماهایی بود که در اگست ۲۰۲۱ از مرز ازبکستان عبور کردند.
در سپتامبر ۲۰۲۲، یک رسانه امریکایی(پولیتکو) گزارش داد که ایالات متحده میتواند تا ۵۰ هواپیمای نظامی و هلیکوپتر را به تاجیکستان و ازبکستان در ازای کمک در مبارزه با تروریسم در افغانستان منتقل کند.
طالبان چند بار از امریکا تقاضا کردهاند که هواپیماها و چرخبالهای ارتش افغانستان که به تاجیستکان و ازبیکستان منتقل شدهاند را به این گروه تحویل بدهد اما امریکاییها پاسخ رد دادهاند. حالا با توجه به اینکه سفیر امریکا در تاشکند بحث سلب مالکیت افغانستان از این هواپیماها را مطرح کرده، به نظر میرسد که آنان دیگر هیچگاه تحویل افغانستان داده نخواهند شد و به احتمال زیاد به ازبیکستان یا کدام کشور دیگری داده خواهند شد.
امریکا در بیست سال حضور نظامیاش در افغانستان تجهیزات نظامی زیادی انتقال داد و پس از خروج از افغانستان گفته می شود که به ارزش هشتاد میلیارد دالر تجهیزات نظامی امریکایی در افغانستان بجا مانده که در اختیار طالبان قرار گرفته است. این امر باعث انتقادهایی از امریکا شده که چرا این همه اسلحه و وسایط نظامی را در افغانستان جاگذاشته که در اختیار گروههای تندرو و تروریستی قرار گیرد.
گزارش شده که بخشی از تجهیزات نظامی بجا مانده از امریکا در افغانستان از سوی طالبان به فروش رسیده است.
چند روز پیش دونالد ترامپ نامزد جمهوری خواهان در انتخابات امریکا، طالبان را بزرگترین فروشنده اسلحه غیرقانونی در جهان خواند.
