یک نویسنده موسسه پژوهشی موسوم به “بروکنیگز” در امریکا گفته که چهرههای «عملگرای» گروه طالبان در برابر سیاستهای تندورانه و افراطی، ملاهبت الله رهبر این گروه در افغانستان به شکست مواجه شده اند.
خانم براون، گفته که هبتالله برای مقابله با چهرههای رقیب خود مانند، سراجالدین حقانی، سرپرست وزارت داخله طالبان و ملا یعقوب، سرپرست وزارت دفاع، افراد نزدیک به خود را در پستهای معاونتهای ادارههای مختلف گماشته است تا سیاستهای او را در تمامی سطوح حکومتی اعمال کنند.
این پژوهشگر افزوده است که در سه سال گذشته، فرماندهان غیرپشتون طالبان برکنار یا هم به موقفهای پایین که صلاحیت اجرایی ندارند، گماشته شدهاند.
بربنیاد یافتههای این پژوهشگر، ملا هبتالله، به پشتوانه فرماندهان و لشکر نیرومند کندهاری و هلمندی، مانند ملا ذاکر، قدرت خود را در بیشتر مناطق افغانستان به نمایش گذاشته و به “طالبان جنوبی قدرتی” بیشتر داده است.
اصطلاحِ «طالبان عملگرا» بیشتر از جانب غربیها به ویژه امریکاییها در وصف آن عده از مقامهای طالبان به کار برده میشود که متمایل به داشتن روابط با غرب هستند و یا هم وانمود میکنند که تمایل به اصلاح و نرمش دارند.
معمولا اصطلاحِ«طالبان عملگرا» را در باره ملا برادر، ملایعقوب، سراج الدین حقانی، عباس استانکزی و مولوی امیرخان متقی به کار میبرند. ظاهراً این چهرهها در پی تعامل با جهان هستند تا بتوانند تضمینی برای دوام سلطه طالبان پیدا کنند. به بیان دیگر این چهرهها کسانی اند که ترجیح میدهند برای حفظ قدرت در برابر فشارهای داخلی و خارجی نرمش نشان بدهند. امری که از سوی چهره های رادیکالترطالبان، عدول از اصول اولیه این گروه تلقی میشود.
اما آگاهان امور سیاسی افغانستان، تقسیم بندی طالبان به عملگرا و غیرعملگرا را نادرست و گمراه کننده میدانند و به این باور اند که همه طالبان، به شمول چهرههای یاد شده، از نظر فکر و اندیشه شبیه هم اند و مقداری تفاوت در رفتار و گفتار آنان نمیتواند تا آن حد جدی دانسته شود که بتوان مبتنی بر آن از طالبان عمل گرا و یا اصلاحطلب در برابر طلبان تندرو و آرمانگرا سخن گفت.
چهرههای اخیرالذکر، گاه گاهی در باره اعمال سیاستهای انحصارگرایانه از جانب رهبری این گروه و یا هم بسته ماندن مکاتب دخترانه لب به انتقاد میگشایند که این امر موجب شده برخی از ناظران به تقسیمبندی طالبان مبادرت ورزند. اما آنگونه که در نوشته این پژوهشگر امریکایی به آن اشاره شده،«طالبان عملگرا» در برابر رهبری این گروه شکست خورده و عقبنشینی کرده و این بدان معناست که نمیتوان به اصلاح رفتار طالبان از درون امیدوار بود.
