کشورهای عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل، هنگام تهیه پیشنویس قطعنامه تازه برای تمدید مأموریت یوناما در افغانستان، در مورد اینکه کدام عبارت را در وصف طالبان به کار گیرند، دچار اختلاف شدند.
تا کنون از طالبان در قطعنامههای شورای امنیت به عنوان «مقامهای حاکم» یاد میشد اما در قطعنامه تازه کشورهای امریکا، بریتانیا و فرانسه با این عبارت مخالفت کرده و استفاده از آن را نوعی مشروعیتبخشی به رژیم طالبان عنوان کردهاند.
در پیشنویس قطعنامه جدید، عبارت «مقامهای حاکم» از متن حذف و عبارت «مقامهای مربوط» جایگزین آن شده است. عبارتی که نسبت به«مقامهای حاکم» حالت خنثیتری دارد.
نمایندگان کشورهای، امریکا، بریتانیا و فرانسه در شورای امنیت استدلال کردهاند که استفاده از عبارات «مقامهای حاکم» میتواند بهطور ضمنی نوعی مشروعیتبخشی یا بهرسمیتشناسی طالبان تلقی شود.
در مقابل، کشورهای چین و روسیه خواستار حفظ عبارت «مقامهای حاکم» در وصف رژیم طالبان بودهاند.
ناظران میگویند که اختلاف نظر میان نمایندگان قدرتهای شرقی و غربی، صرفاً اختلاف در مورد یک واژه نیست بلکه نشاندهنده اختلاف نظر در ابعاد وسیعی از نگرشها و رویکردهای دولتهای مقتدر غربی و شرقی در مورد ارزشها و سیاستهای جهانی است.
طبق گزارشها، کشورهای قدرتمند شرقی و غربی در چندین موضوغ در مذاکرات مربوط به قطعنامهای تمدید مأموریت یوناما در افغانستان دچار اختلاف شدهاند.
قرار است شورای امنیت مأموریت یوناما در افغانستان را تا ۱۷ جون سال ۲۰۲۷ تمدید کند.
این شورای در ماه مارچ امسال، برخلاف رویه معمول، مأموریت یوناما را تنها برای سه ماه تمدید کرده بود؛ اقدامی که در پی درخواست امریکا برای انجام یک ارزیابی جامع از اولویتها، کارایی و توان عملیاتی یوناما در شرایط کنونی افغانستان صورت گرفت.
در پیشنویس جدید، از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، خواسته شده است تا یک بازنگری راهبردی از مأموریت یوناما انجام دهد و گزارشی مکتوب برای افزایش اثربخشی این نهاد ارائه کند.
برخی اعضای شورای امنیت از این پیشنهاد حمایت کردهاند، اما برخی دیگر هشدار دادهاند که چنین بازنگریای ممکن است ابهامهایی درباره آینده مأموریت ایجاد کند.
روسیه با عباراتی که میتواند به بازنگری در دوام و آینده بلندمدت یوناما منجر شود، مخالفت کرده است.
یک موضوع اختلافی دیگر، «روند دوحه» عنوان شده است.
قدرتهای بزرگ غربی خواهان حفظ اشاره به روند دوحه در متن قطعنامه جدید بودهاند و این روند دوحه را چارچوب اصلی تعامل جامعه جهانی با افغانستان عنوان کردهاند.
در مقابل، روسیه بر نقش ابتکارات منطقهای و سازوکارهای دیپلماتیک منطقه تأکید کرده است.
موضوع حقوق بشر نیز یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات بوده است.
شماری از اعضای شورای امنیت خواستار حفظ یا تقویت مفاد مربوط به حقوق بشر، زنان، صلح و امنیت و حمایت از زنان و دختران شدهاند.
پیشنویس قطعنامه همچنین از یوناما میخواهد وضعیت حقوق بشر در افغانستان، از جمله حقوق زنان و کودکان، را مستندسازی کند.
این مفاد در حالی حفظ شدهاند که محدودیتهای طالبان بر آموزش، کار و مشارکت اجتماعی زنان و دختران همچنان با انتقادهای گسترده بینالمللی روبهرو است.
دفتر معاونیت سازمان ملل در افغانستان یا یوناما در سال ۲۰۰۲ تأسیس شد.
یوناما در دوره بیست ساله جمهوریت در افغانستان، نقش مهمی در روندهای سیاسی کشور داشت، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت، این نهاد نقش سیاسی خود را از دست داد و بیشتر در بخش هماهنگی کمکهای بشردوستانه، نظارت بر حقوق بشر و تسهیل گفتوگو میان افغانستان و جامعه جهانی فعال بوده است.
یوناما در چند سال اخیر متهم بوده که بیشتر در سازش و تعامل با طالبان عمل کرده و تامین حقوق بشر و حقوق زنان را از دستور کار خویش بیرون کرده و فشار لازم را بر طالبان به عنوان ناقض بزرگ حقوق بشر و حقوق زنان اعمال نکرده است.
در صورت تصویب پیشنویس جدید، مأموریت یوناما تا جون ۲۰۲۷ تمدید خواهد شد و نخستین بازنگری راهبردی چند سال اخیر درباره نقش و اولویتهای این نهاد آغاز میشود. بازنگریای که میتواند بر نحوه تعامل آینده سازمان ملل با افغانستان تأثیرگذار باشد.
