با فرا رسیدن زمان ثبت نام دانشآموزان در مدارس/مکاتب ایران، مهاجران افغانستانی از ادامه محرومیت فرزندان شان از آموزش ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که به دلیل تشدید سیاستهای ضد مهاجرتی، سال گذشته صدها هزار دانشآموز از ادامه آموزش در مدارس ایران بازماندند و امسال نیز تا کنون برنامهای برای ثبت نام فرزندان مهاجرین در مدارس اعلام نشده است.
به گفته مهاجرین، تا قبل از سال ۱۴۰۴، فرزندان مهاجرین میتوانستند براساس برگههای سرشماری(نوعی مدرک اقامت موقت) در مدارس ثبت کنند اما سال گذشته دولت سیاستهای مهاجرتی را تشدید کرد و اعلام نمود که فرزندان مهاجران نمیتوانند با برگه سرشماری در مدارس ثبت نام کنند. تصمیمی که باعث شد صدها هزار دانشآموز افغانستانی از آموزش محروم شوند و نتوانند در مدارس ثبت نام کنند.
محمد صالح محمدی یکی از مهاجران افغانستان در ایران که پدر سه دانشآموز است، میگوید که به موجب تغییر سیاست دولت در قبال مهاجران فرزندانش در کلاسهای پنجم، سوم و اول از درس محروم شوند. او به خبرگزاری پورانا گفت که تلاشهایش برای ثبت نام فرزندانش در مدارس نتیجه نداد و نگران است که با دوام این محرومیت فرزندانش بیسواد بار بیایند.
محمدی میگوید که خودش و فرزندانش با ویزای سیاحتی به ایران رفتند و با برگه سرشماری فرزندانش در مدارس ثبت نام کردند اما اکنون ویزاهای شان منقضی شده و نمیتواند فرزندانش را ثبت نام کند. این در حالی است که به گفته او، به دلیل مشکلات سیاسی و امنیتی به افغانستان نیز برگشت کرده نمیتواند و چارهای جز ماندن در ایران برای مدتی ندارد.
پرویز رحمانی، یکی دیگر از مهاجران افغانستانی، نگرانی و اظهارات مشابهی دارد. او میگوید که دو فرزندش از سال گذشته به این سو از آموزش محروم شدند و نگران آینده آنان است.
رحمانی نیز با ویزای جهانگردی به ایران رفته و برگه سرشماری دارد. او میگوید که ویزای خودش و فرزندانش منقضی شده و نمیتواند فررندانش را در مدرسه ثبت نام کند.
رحمانی میافزاید که راههای مختلفی را برای اینکه بتواند فرزندانش را در مدرسه ثبت نام کند، جستجو کرده اما چارهای پیدا نشده است. او میگوید که تنها یک راه مانده که باید جریمههای انقضای ویزا را پرداخت کند که حدود دو میلیارد تومان میشود و از توان او خیلی بالا است. راه دیگر به گفته رحمانی این است که فرزندانش را در مدارس غیردولتی ثبت نام کند. این راه نیز به گفته او دشوار است، زیرا او یک کارگر ساده است و توان پرداخت شهریه برای سه دانشآموز را ندارد.
محمدی و رحمانی میگویند که مثل فرزندان آنان، صدها هزار دانشآموز دیگر نیز از درس محروم شدهاند و در انتظار تصمیم دولت ایران هستند تا مگر راهی برای ثبت نام آنان در مدارس پیدا کند. آنان میگویند که از زمان شروع مرحله ثبت نام بار بار به مدارس مراجعه میکنند اما مدیران مدارس میگویند که در این زمینه برای آنان بخش نامه نیامده و باید انتظار بکشند.
دولت ایران سال گذشته و پس از جنگ ۱۲ روزه با اسراییل، روند تشدید بیسابقه مهاجران را آغاز کرد و حدود دو میلیون تن تا اواخر سال گذاشته اخراج شدند.
با آنکه امسال اخراج مهاجران افغانستان از ایران کاهش یافته اما مهاجران میگویند که بخاطر جنگ، گرانی، بیکاری و از همه مهمتر محرومیت فرزندان از درس در شرایط بدی قرار گرفته و فشار روانی شدیدی را تجربه میکنند.
مهاجرین افغانستان در ایران براساس مدارک اقامتی به چهار گروه تقسیم میشوند. گروهی که دارای کارت آمایش هستند(اینها اکثرا سابقه طولانی حضور در ایران را دارند)؛ گروهی که دارای ویزای اقامتی هستند و ویزاهای شان هر سال یکبار تمدید میشود؛ گروهی که به صورت قانونی و با ویزا وارد ایران شده اما ویزاهای شان تمدید نشده؛ و گروهی که غیرقانونی وارد ایران شده و هیچ نوع مدرک اقامتی ندارند.
گفتنی است که بیشترین آمار را گروه سومیها تشکیل میدهند. اینها عمدتاً بعد از برگشت طالبان به قدرت، به ایران پناهنده شدند و در افغانستان با مشکلات سیاسی و امنیتی مواجه هستند. آنان اکثرا کارمندان پیشین دولت، نظامیان، روزنامهنگاران، فعالان مدنی و فعالان حقوق بشر و حقوق زنان هستند.
