در حالی که رفتارهای ضد آموزشی طالبان، از جمله محروم کردن دختران از درس و تحصیل و محدود کردن حوزه دانش عصری در مکاتب و دانشگاهها از طریق گسترش آموزههای مذهبی، به عنوان یک چالش جدی ساختاری و راهبردی در توسعه دانش و فنآوری نوین در افغانستان عرض اندام کرده، حبیبالله آغا، وزیر معارف طالبان گفته که تجهیزات دفاعی موجود در دفاع از کشور کارایی ندارد و باید توان ساختن تجهیزات پیشرفته دفاعی را پیدا کرد.
اظهارات وزیر معارف طالبان بیانگر یک تناقض آشکار در رفتار و گفتار این گروه است. او در حالی که مجری سیاست ضد آموزشی طالبان است و عملاً کشور را بسوی گسترش بیسوادی و عقبماندگی فکری سوق داده است اما بارها بر لزوم توسعه دانش نوین بشری تاکید کرده است.
وی روز گذشته، در ادامه اظهارات مشابه قبلی، در نشستی در ولایت بامیان بر ضرورت فراگیری دانش نوین تاکید کرده و تصریح کرده که ابزاریهای دفاعی موجود در کشور برای دفاع در برابر تهاجم خارجی کارآیی ندارد و نیاز است تا افغانستان توانایی تولید تجهیزات پیشرفته را پیدا کند.
این مقام طالبان، گفته که اختلافات میان کشورهای مسلمان به حدی رسیده که برخی از آنان در جنگ علیه ایران با امریکا همکاری میکنند.
او افزود که در شرایط کنونی، استفاده از سلاحهایی مانند کلاشنیکف و آنچه او «راکتهای زرد» خواند، برای دفاع از افغانستان کارآمد نیست و کشور باید توانایی ساخت تجهیزات دفاعی پیشرفته را به دست آورد.
وزیر معارف طالبان در ادامه گفته که راکتهای موجود تنها زمانی کاربرد دارند که «دشمن» در داخل خاک افغانستان حضور داشته باشد، اما در صورت حمله از فاصله دور ــ چه از مسیر دریا و چه از طریق هواپیماها و موشکها ــ نیاز به سامانههای دفاعی مدرن و کارآمد احساس میشود.
این در حالی است که ناظران محدودیتهای وضع شده از سوی طالبان در حوزه معارف را، فاجعهبار توصیف میکنند. طالبان نه تنها میلیونها دختر را در درس و تحصیل منع کردهاند بلکه تحت نام توسعه معارف دینی، مفردات درسی مکاتب و دانشگاهها را دست کاری کرده و مفردات درسی دینی را جایگزین مفردات درسی علوم عصری کرده است. این گروه، همچنین هزاران مدرسه دینی را تحت عنوان مدارس جهادی در سراسر کشور ایجاد کرده و جوانان را ترغیب به ثبت نام در این مدارس کرده است. مدارسی که به باور آگاهان امور، در آنان بیشتر آموزشهای افراطگرایانه دینی داده میشود و در واقع جوانان را به سمت خشونت و جنگ و انتحاری هدایت میکند. طالبان همچنان کتابهای فلسفی، جامعهشناسی، انسانشناسی و بسیاری از کتابهای بیرون از حوزه مطالعات دینی را جمعآوری کرده و آنان را ممنوعالفروش کرده است. این اقدامات همه باعث عقب ماندگی ذهنی میگردد و جامعه را به سمت خمود و جمود فکری سوق میدهد.
با این حال، وزیر معارف طالبان و برخی از مقامهای دیگر این گروه در سخنرانیهای رسمی، سخن از ضرورت توسعه دانش نوین برای توسعه کشور گفتهاند.
نکته جالب توجه دیگر این است که وزیر معارف طالبان بجای اینکه به معارف توجه داشته باشد، همواره با ادبیات نظامی، سخن از مسایل جنگی و دفاعی به زبان میآورد. امری که به اعتقاد ناظران نشاندهنده عدم تمایز حوزه های کاری تخصصی در رژیم طالبان است. بیشتر مقامهای طالبان فاقد تحصیلات آکادمیک و تخصصی در حوزه کاری مربوط هستند و عمدتا از مدارس دینی پاکستان فارغ شدهاند و به عنوان ملا و مولوی شناخته میشوند. وزیر دفاع طالبان یک ملا است که هیچ گونه دانش تخصصی نظامی ندارد.
نکته قابل تأمل دیگر در اظهارات وزیر معارف طالبان اشاره او به همکاری کشورهای اسلامی با امریکا در جنگ با ایران است. این نکته از آن جهت حایز اهمیت است که طالبان به عنوان حاکمان یک کشور اسلامی در معرض این آزمون قرار دارند. برخی از منابع آگاه میگویند که امریکاییها در تماس مخفی با طالبان هستند و از این گروه خواستهاند که در جنگ با ایران به امریکا همکاری کنند. به گفته منابع برخی از مقامهای طالبان، گزینه همکاری با امریکا در جنگ با ایران را رد نکرده و تنها گفتهاند که چنین همکاریای موجب حساسیت کشورهای منطقه میشود. آیا وزیر معارف طالبان در اظهارات اخیرش گوشه چشمی به این تماسها داشته است؟!
نویسنده بهرام بهین
