خبرگزاری پورانا نوشته‌های برتر پیرامون مسائل مهم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و…را از صفحات اجتماعی گزینش و در بخش «نظرها» به نشر می‌رساند. مسوولیت نوشته‌ها بدوش نویسندگان است.

…….

مدافعان ابن تیمیه می‌گویند که او به «تکفیر مُعیّن» قایل نبوده؛ یعنی نمی‌گفته و نمی‌نوشته که فلان فیلسوف یا متکلم یا معتزلی یا جهمی کافر است و در این زمینه جانب احتیاط را رعایت و قیدها و شرط‌هایی وضع می‌کرده است (هرچند بعضی از این شرط‌ها را می‌توان به آسانی به میل خود تفسیر کرد). او به تکفیر مطلق دست می‌یازیده و در مورد گروه‌ها و نحله‌هایی که معتقد به باورهای خاص بوده‌اند حکم صادر می‌کرده است.

این ادعا را می‌توان دست‌کم از دو جنبه مورد بحث قرار داد:

یکی این‌که ابن تیمیه در مواردی دست به «تکفیر مُعیّن» نیز زده، برخلاف ادعایی که در جاهای دیگر، شاید از روی تقیه و ناگزیری، مطرح کرده است. او بارها خلاف ادعایش در باب پرهیز از «تکفیر مُعیّن» عمل کرده است. او در مجادله با مخالفان، از هر حربه‌ای بهره گرفته و کافر دانستن و بدعت‌گذار لقب دادن، در نزد او امری پیش پا‌افتاده بوده است. در ضمن، وقتی شما دست به تکفیر اصحاب عقاید خاص بزنید و مثلاً بگویید اگر کسی چنین بگوید کافر است، در واقع زمینه را برای «تکفیر مُعیّن» باز کرده‌اید. به سخن دیگر، در عمل تفاوتی میان «تکفیر مُعیّن» و «تکفیر مطلق» وجود ندارد.

دوم این‌که ما از آن لحاظ تکفیر را برنمی‌تابیم که برای جامعه پیامدهای خطرناک دارد؛ از جمله این‌که در جامعه رعب و وحشت می‌پراکند و حقوق انسان‌ها را نقض می‌کند و ریختن خون یا آبروی افراد را مباح می‌سازد و مصادرۀ اموال‌شان را امری مطلوب به حساب می‌آورد و همسران‌شان را از آن‌ها جدا می‌کند. اگر «تفسیق و تبدیع (فاسق یا بدعت‌گذار شمردن اشخاص)» همین پیامدها را داشته باشد، باید با آن، همانند تکفیر مقابله صورت گیرد و نباید گذاشته شود آدم‌ها با توسل به این بهانه‌ها سرنوشت دیگران را به میل خود دگرگون کنند. ابن تیمیه و شاگردانش به کرات در نوشته‌های‌شان به کشتنِ «بدعت‌گذاران» رأی داده‌اند. شاید شگفت‌زده شوید اگر بدانید ابن تیمیه به این اعتقاد است که هرگاه شخصی پیش از ادای تکبیر تحریمه نیّت نماز را بلند بر زبان بیاورد (کاری که غالباً مسلمانانِ غیر عرب انجام می‌دهند) و به این گمان باشد که این کار، سنّت است باید از او خواسته شود که توبه کند وگرنه به قتل رسانده شود. عبارت «یستتاب و الا قُتِل= از او خواسته شود توبه کند، و اگر توبه نکرد کشته شود)» مثل نُقل و نبات در نوشته‌های ابن تیمیه استفاده می‌شود.

……….

نویسنده: مهران موحد، نویسنده و پژوهشگر دینی

برگرفته شده از صفحه فیسبوک مهران موحد