رزا اوتونبایوا، رییس دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان-یوناما، پس از سفر به منطقه مرزی ایران و افغانستان و بررسی وضعیت مهاجران اخراج شده از ایران، خواستار اقدام فوری جامعه جهانی برای رسیدگی به وضعیت مهاجران اخراجی شده است. او گفته آنچه در مرزهای افغانستان دیده میشود، نتیجه مسئولیتگریزی جامعه جهانی است.
خانم اوتونبایوا خواستار آغاز گفتوگوهای منطقهای با کشورهایی چون ایران، پاکستان و دولتهای آسیای میانه شده تا از بازگشتهای بیبرنامه جلوگیری و اصل «بازگشت داوطلبانه، با کرامت و امن» رعایت شود.
وی افزوده است: «آنچه باید لحظهای خوشایند برای بازگشت خانوادههایی باشد که دههها پیش از جنگ گریختهاند، اکنون با خستگی، آسیب روحی و ناامیدی عمیق همراه است.»
رییس یوناما گفته است:«بازگشتهای ناگهانی و غیرارادی» باید زنگ خطر را برای جامعه جهانی به صدا درآورد. افغانستانی که با خشکسالی و بحران مزمن انسانی مواجه است و بهتنهایی توان پاسخگویی به این وضعیت را ندارد.»
خانم اوتونبایوا هشدار داده است که عملیاتهای بشردوستانه در افغانستان با کمبود شدید بودجه مواجهند و نهادهای امدادی ناگزیر به انتخابهایی دشوار میان تهیه غذا، سرپناه یا مسیرهای امن شدهاند.
وی از کشورها و نهادهای کمکرسان خواسته است مسئولیت مشترک در قبال بازگشتکنندگان را بپذیرند و گفته است: «آنچه اکنون میبینیم، نتیجه مسئولیتگریزی جامعه جهانی است. باید همین حالا اقدام شود، با منابع، هماهنگی و اراده کامل.»
خانم اوتونبایوا گفته است: «ثبات افغانستان به مسئولیت مشترک همه کشورها وابسته است؛ بیتوجهی جایز نیست، چرا که بهای آن با جان انسانها و شعلهور شدن دوباره بحرانها پرداخت خواهد شد.»
اخیراً و پس از آتشبس میان ایران و اسرائیل پس از دوزاده روز جنگ، اخراج مهاجران افغانستان از ایران شدت گرفته و مرزهای هرات و نیمروز شاهد بازگشت گسترده و بیسابقه مهاجران بوده است.
رییس دفتر یوناما به مسوولیت طالبان در زمینه بحران مهاجرت اشارهای نکرده است.
این در حالی است که به اعتقاد ناظران، بحران مهاجرت نتیجه مستقیم بیمسوولیتی طالبان و رفتارهای خشن و سرکوبگرانه این گروه با مردم است. گروهی که سازمان ملل و شخص اوتونبایوا متهم به تلاش به عادیسازی روابط جامعه جهانی با آن است.
ناظران میگویند که طالبان ظرفیت و اراده مهار بحران بشری در کشور را ندارند و کنار رفتن این گروه از قدرت بخشی از راهحل بحران بشری و بحران مهاجرت باید در نظر گرفته شود.
