افغانستان و نزاع پسران کاکا
من خلیلزاد را نخستین بار در هتل شیراتون قطر دیدم؛ مردی قدبلند و نسبتاً درشت که وقتی وارد لابی شد، مکثی کوتاه کرد و دقایقی بعد زن نسبتاً میانسالی که از آسانسور بیرون آمد را به گرمی به آغوش کشید. آن زن، شرل بنارد بود؛ نامی که تا آن زمان برای من، بیشتر با پژوهشکدۀ «رَند» گره خورده بود. پژوهشکدهیی که در سالهای پرتنش افغانستان، دربارۀ آیندۀ کشور طرحها و سناریوهایی مینوشت که امروز بیش از پیش معنا مییابد. اگر کسی آن لحظه خلیلزاد را نمیشناخت و گپوگفت مختصر و با لکنت او به زبان فارسی با خبرنگاران را نمیشنید، بهسختی باور میکرد که این مرد افغانیالاصل است.
با این حال، نقش خلیلزاد در سرنوشت افغانستان را نمیتوان در حد یک دیپلمات ساده خلاصه کرد. او نه تنها یکی از عوامل تأثیرگذار، بلکه شاید تأثیرگذارترین شخصیت در تحولات سیاسی دو دهۀ اخیر بوده است. از لابیگری او در واشنگتن تا مهندسی مذاکرات دوحه، از تأثیرگذاریاش بر تصمیمات کاخ سفید تا نزدیکی پنهان و آشکارش با طالبان، همه و همه در نهایت به سود گروهی تمام شد که امروز قدرت را قبضه کرده است. وقتی نشستهای دوحه را از دور نگاه میکردید، بهروشنی دیده میشد که وزنۀ خلیلزاد بیشتر به سمت طالبان سنگینی میکند. او در ظاهر نمایندۀ آمریکا بود، اما در بزنگاههای حساس، قامتش بهگونهیی خم میشد که گویا بیش از آیندۀ یک ملت، دغدغه حفظ قدرت یک قبیله را دارد؛ که این را همه در چهار سال گذشته دیدهایم.
این نگاه از بیرون، صحنه را بیشتر به رقابتی درونخانوادهگی شبیه میسازد تا به یک پروسۀ بزرگ ملی. مثلث خلیلزاد، اشرف غنی و طالبان، بهنوعی تصویرگر همان نزاع کهن قدرت میان پسران کاکا بود؛ نزاعی که همواره افغانستان را در خود اسیر کرده و هیچگاه اجازه نداده است سیاست به معنای واقعی کلمه از قید قبیله آزاد شود. خلیلزاد بهعنوان یک آمریکاییِ افغانالاصل، بارها نشان داد که وقتی پای قبیلهاش در میان است، اولویتهای دیپلماتیکش هم به همان سمت خم میشود.
آمدن دوبارۀ او به کابل این برداشت را بیش از پیش تقویت میکند. طالبان که سالها جنگشان را «جهاد علیه کفر» معرفی کردند، امروز با کمک خلیلزاد میکوشند همان «کفر» را به رسمیت خود قانع کنند. این تناقض آشکار است؛ از یکسو با شعار دینی، خونریختن و از سوی دیگر قربانی همان شعار پای معامله سیاسی با غرب. تاریخ سیاسی افغانستان پر است از چنین چرخشهای تناقضآلود؛ اما نقش خلیلزاد در این میان، نمادیست از اینکه چگونه یک فرد میتواند با ترکیب دیپلماسی جهانی و تعهدات قومی، سرنوشت یک ملت را به سمتی خاص سوق دهد.
۳۵ عضو تی تی پی و ۱۲ نیروی امنیتی پاکستان در عملیات ارتش این کشور کشته شدند
ارتش پاکستان اعلام کرده است که در عملیاتهای نظامی در مناطق مرزی ایالت خیبرپختونخوا در سه روز اخیر، ۳۵ شورشی و ۱۲ سرباز کشته شدهاند.
در اعلامیه ارتش پاکستان آمده است که این عملیاتها در باجور و وزیرستان جنوبی انجام شده است.
بر بنیاد اعلامیه ارتش پاکستان، در یک عملیات در منطقه باجور ۲۲ شورشی و در عملیات دیگر در وزیرستان جنوبی ۱۳ شورشی و ۱۲ سرباز کشته شدند.
ارتش پاکستان مدعی شده است که شماری از شهروندان افغانستان «بهطور فیزیکی» در درگیری با نیروهای آن کشور دخیل بوده و همچنین از خاک افغانستان علیه آن کشور استفاده شده است.
در اعلامیه ارتش پاکستان از شورشیان بهعنوان «خوارج تحت حمایت هند» نام برده شده است. این اصطلاح را ارتش و مقامهای پاکستان برای تحریک طالبان آن پاکستان استفاده میکنند.
ارتش پاکستان گفته است انتظار میرود که طالبان در افغانستان به مسئولیتهای خود عمل کنند و از استفاده از خاک این کشور توسط تروریستها جلوگیری کنند.
طالبان تا کنون به این ادعای ارتش پاکستان واکنشی نشان ندادهاند.
سفارت افغانستان در تهران برای مدت نامعلومی صدور پاسپورت را متوقف کرد
سفارت افغانستان در تهران که از سوی طالبان اداره میشود، امروز شنبه، ۲۲ سنبله/شهریور، اعلام کرده که ارایه خدمات صدور پاسپورت به دلیل پیش آمدن مشکلات فنی تا«اطلاع ثانوی» متوقف شده ا ست.
شماری از شهروندان افغانستان که امروز به سفارت افغانستان در تهران جهت دریافت پاسپورت مراجعه کردهاند، میگویند که سفارت امروز نیمه تعطیل بود و طالبان آگهیای را در دیوار سفارت نصب کردهاند که در آن نوشته است تا اطلاع ثانوی خدمات صدور پاسپورت متوقف است و از مراجعین خواسته شده که به سفارت مراجعه نکنند.
مراجعین میگویند که صدها تن از شهروندان افغانستان، در حالی که قبلا برای طی مراحل اداری کارهای شان برای دریافت پاسپورت از سفارت نوبت گرفته بودند، امروز هنگام مراجعه به سفارت با پاسخ منفی روبرو شده و طالبان به آنان گفتهاند که سایت وزارت داخله بسته است و خدمات صدور پاسپورت متوقف است.
یکی از مراجعین به نام حکمتالله گفت: «من برای امروز(شنبه ۲۲ سنبله) برای دریافت پاسپورت نوبت دریافت کرده بودم و صبح زود با طی کردن دو ساعت راه به سفارت رفتم، اما طالبان به سادگی جواب دادند و گفتند که صدور پاسپورت متوقف است.»
حکمتالله میافراید:«طالبان مشخص نکردند که چه وقت روند از سر گرفته میشود. بعضی از آنان گفتند یک هفته بعد، بعضی های شان گفتند که دو هفته و بعضی حتا گفتند که یک ماه بعد بیایید.»
یکی از مراجعین دیگر به اسم نرگس محمدی گفت:« از یک ماه به این طرف هر روز به سفارت مراجعه میکنم اما کار ما انجام نمیشود. طالبان هر روز به یک بهانه کار ما را به تعویق میاندازند. هیچ کس پاسخگو نیست.»
نرگس محمدی میافزاید:«به حدی بیقانونی و بیبندوباری است که هر روز چند بار مراجعین با هم جنگ میشوند. طالبان هیچ کاری نمیکنند. صدها تن زن و مرد و کودک پشت سر هم میخواهند که با وارد کردن فشار به درب ورودی، وارد دهلیز برای انجام کارهای خود شوند. انواع توهین و تحقیر و حرمت شکنی وجود دارد. مردان و زنان به هم چسپیده است. زنان در میان ازدحام زیرپا میشوند. سروصدا و فریاد و شکایت است، اما گوش شنوا وجود ندارد. اینجا نه شریعت است و نه قانون و نه نظم.»
طالبان مشخص نکردهاند که به چه دلیلی سایت بسته است و روند صدور پاسپورت متوقف است. به گفته مراجعین آنان به یک دلیل کلی که«مشکلات» فنی خوانده شده، درب شعبات را بستهاند و به کسی اجازه ورود نمیدهند. همچنین طالبان مشخص نکردهاند تا چه زمانی این روند متوقف است.
در روزهای اخیر، شکایتهای زیادی از سفارت طالبان در تهران از سوی مراجعین مطرح شده است. مراجعین میگویند که طالبان قادر به ترتیب و تنظیم درست مراجعین و ارایه نوبت به مراجعین نیستند و صدها تن روزانه به این سفارت مراجعه میکنند. به گفته آنان، بینظمی، ازدحام و بیبندوباری باعث میشود که کار مردم انجام نشود و در آخر روز مراجعین سرخورده و سرگردان سفارت را ترک میکنند. مراجعین میافزایند که طالبان با خشم و خشونت با مراجعین رفتار نموده و هیچ مرجعی برای پاسخدهی به مشکلات و شکایات مردم وجود ندارد.
این در حالی است که به دلیل افزایش فشار دولت ایران بالای مهاجران برای دریافت پاسپورت و قانونمندسازی حضور آنان در این کشور، مراجعه به سفارت طالبان در تهران روزانه چندین برابر افزایش یافته است.
شماری از مراجعین در صحبت با خبرگزاری پورانا گفتند که طالبان هیچ راهکاری برای تسریع روند کاری و حل مشکلات مردم ندارند و یگانه راهکار آنان این است که وقتی ازدحام مردم زیاد شد، کار مراجعین را برای ده روز تا دو هفته و یک ماه بعد به تعویق میاندازند.
بولر و خلیلزاد برای دومین بار به دیدار طالبان کابل رفتند؛ طالبان گفتند، مساله لاینحلی بین ما وجود ندارد
آدم بولر، نماینده رییس جمهوری امریکا در امور گروگانها، امروز شنبه، ۲۲ سنبله/شهریور، در یک سفر غیرمنتظره با زلمی خلیلزاد نماینده ویژه پیشین امریکا در امور صلح افغانستان، وارد کابل شد.
وزارت امور خارجه طالبان در خبرنامهای گفته که بولر و خلیلزاد با امیرخان متقی درباره زندانیان دو کشور، راههای گسترش روابط دوجانبه، مسائل مربوط به شهروندان، سرمایهگذاری و سایر فرصتها در افغانستان بهطور همهجانبه گفتوگو کردهاند.
براساس این خبرنامه، امیرخان متقی به هیأت امریکایی گفته است: «اکنون فرصت مناسبی فراهم شده تا روابط به حالت عادی بازگردد.»
متقی افزوده است:«در روابط دوجانبه هیچ مسئله پیچیدهای وجود ندارد که حل آن دشوار باشد.»
وزارت امور خارجه طالبان، تصریح کرده که رییس هیأت امریکایی سفر قبلی خود به کابل را سودمند خوانده و افزوده که هر دو طرف باید در ادامه نشستهای گذشته تلاش بیشتری انجام دهند تا نتایج بهتری حاصل شود.
به گفته وزارت امور خارجه طالبان، رییس هیأت امریکایی تاکید کرده که کشورش به آزادی انتخاب ملتها احترام میگذارد و «قصد ندارد چیزی را بر افغانها تحمیل کند.»
این دومین بار است که یک هیأت امریکایی به ریاست آدام بولر، نماینده رییس جمهوری امریکا در مسایل مرتبط با گروگانها، همراه با زلمی خلیلزاد، فرستاده پیشین امریکا برای افغانستان، به کابل سفر میکند.
ایالات متحده بارها از طالبان خواسته است که گروگانهای این کشور به ویژه محمودشاه حبیبی را از بند آزاد کند. اما طالبان حضور او در زندانهای این گروه را رد کرده است.
پیشتر، وزارت خارجه امریکا تهدید کرده بود که اگر طالبان گروگانها را آزاد نکند، با پیامدهای سختی روبرو خواهد شد.
محمدشاه حبیبی شهروند افغانستانیبار امریکایی در سال ۲۰۲۲ به اتهام همکاری در شناسایی محل سکونت ایمن الظواهری رهبر القاعده در کابل توسط استخبارات طالبان بازداشت شد.
ناظران، سفر هیأت امریکایی به کابل را مشکوک و دارای اجنداهای پنهان میدانند. به اعتقاد ناظران، در عقب درهای بسته گفتوگوهای دیگری فراتر از بحث آزادی گروگانها و زندانیان مطرح است.
طالبان ظاهراً مدعیاند که امریکا را در جنگ شکست دادهاند اما در چهارسال اخیر بارها مقامهای این گروه از امریکا خواستهاند که روابط خود را با آنان عادیسازی کند و سفارت خود را در کابل بازگشایی نماید.
امریکا نیز برغم آنکه مدعی دشمنی با طالبان است و برخی از مقامهای امریکایی طالبان تروریست خوانده و خواستار حمایت از جبهات ضد طالبان شدهاند، به صورت مستقیم وغیرمستقیم برای طالبان کمک مالی میکند. منابع آگاه میگویند که امریکاییها هفتهوار برای طالبان به صورت مخفی پول میفرستند و این پولها بین مقامهای طالبان تقسیم میشود.
به باورآگاهان روابط طالبان و امریکا بسیار پیچیده است و در خفا مسایلی بین آنان جریان دارد که در رسانهها از آن سخن گفته نمیشود.
حاشیه فربهتر از متن این سفر
حضور زلمی خلیلزاد در کنار هیأت امریکایی در کابل، در گذشته و اکنون از حاشیههای فربهتر از متن این سفر بوده است. آدم بولر، که از او به عنوان نماینده ترامپ در امور گروگانها یاد میشود، شخص شناخته شدهای در افغانستان نیست و به نظر میرسد که او روپوشی به سفرهای خلیلزاد به افغانستان باشد. ناظران میگویند که هنوز هم خلیلزاد شخص کلیدی برای امریکا در سیاست افغانستان است و مهرههای دیگری که در این حوزه کار میکنند، براساس دیدگاهها و مشورتهای خلیلزاد پیش میروند.
خلیلزاد اما در افغانستان آدم جنجالبرانگیزی است. او به داشتن دیدگاههای تعصبآلود قومی مشهور است و بسیاریها او را متهم میکنند که به خاطر تعلقات تباری با طالبان(تبارپشتونی) توافقنامه دوحه میان امریکا و طالبان را به نفع طالبان تنظیم کرد تا زمینه برگشت طالبان به قدرت و در واقع درانحصار درآمدن قدرت در دست پشتونها مساعد شود.
خلیلزاد در چهار سال اخیر متهم به تلاش برای سفیدنمایی طالبان شده است.
سفر او به کابل همواره حساسیت برانگیز میشود. نیروهای سیاسی و نظامی ضد طالبان خلیلزاد را هدف حملات گسترده قرار داده و در شبکههای اجتماعی به شکل گسترده سفر این افغانستانیتبار امریکایی به افغانستان زیر اداره طالبان بحث برانگیز میشود.
خلیلزاد از نظر قومی پشتون است و زاده افغانستان میباشد که شهروندی امریکا را بدست آورده و در این کشور تا سطح سفیر امریکا در عراق و افغانستان ارتقا نمود. منتقدان او میگویند که خلیلزاد بجای کار کردن برای آبادی و ترقی افغانستان، به نفع یک گروه افراطی قومی کار میکند و دست آوردهای دموکراتیک افغانستان را قربانی توطیهها و افکار قبیلهای خود کرده است.
سازمان ملل بخشی از فعالیتهای خود را در افغانستان بدلیل محدودیتهای طالبان متوقف کرد
سازمان ملل اعلام کرده که پس از ممانعت تازه طالبان بر کار زنان در دفاتر این نهاد، بخشی از خدمات حیاتی برای افغانستان را متوقف کرده است.
سازمان ملل گفته که ادامه محدودیتها، ظرفیت امدادرسانی در افغانستان را به شدت کاهش داده و زندگی هزاران کودک و خانواده را در خطر قرار داده است.
عرفات جمال، نماینده کمیساریای سازمان ملل در افغانستان گفته است: «همه ما در دفاتر سازمان ملل از تشدید ممنوعیت کار زنان آسیب دیدهایم.» او تاکید کرده که«دفاتر سازمان ملل بدون حضور زنان قادر به فعالیت نیستند.»
روز یکشنبه گذشته، نیروهای طالبان مانع ورود کارمندان زن به دفاتر این نهاد در کابل شدند. این موضوع را دفتر سازمان ملل در افغانستان تایید کرده است.
سازمان ملل متحد در افغانستان روز پنجشنبه از مقامهای طالبان خواسته بود تا محدودیتهایی را که مانع ورود کارمندان زن به دفاتر این نهاد میشود، لغو کنند.
در بیاینهای نیز که از سوی این سازمان منشتر شد، آمده است که وقتی زنان نباشد، عملا کار بیومتریک و مصاحبه با زنان بازگشت کننده ناممکن شده است.
بیانیه تاکید کرده که چنین ترتیباتی به سازمان ملل امکان داده بود تا کمکهای حیاتی را در سراسر افغانستان از طریق رویکردی فرهنگی، حساس و مبتنی بر اصول ارائه کند و تضمین نماید که کمکها توسط زنان و برای زنان رسانده شود.
بیانیه تأکید کرده که ممنوعیت بر رفتوآمد کارمندان سازمان ملل و ممانعت از فعالیتهای این نهاد، نقض قوانین بینالمللی مربوط به امتیازات و مصونیتهای کارمندان سازمان ملل است.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل نیز گفته است که مراکز پرداخت نقدی و حمایتی در مرزها و شهرها عملا بسته شده، چرا که روند ثبتنام و توزیع کمک بدون حضور کارکنان زن ممکن نیست.
این نهاد تأکید کرده که بیش از نیمی از بازگشتکنندگان زن هستند و نبود نیروی زن، کار را برای این دفاتر را عملا ناممکن ساخته است.
سازمان ملل گفته است که نیروهای امنیتی طالبان اکنون در ورودیهای دفاتر سازمان ملل در کابل، هرات و مزارشریف حضور دارند تا دستور عدم ورود زنان به دفاتر این سازمان را عملی کنند.
دفتر سازمان ملل در افغانستان هشدار داده که این اقدامات، کمکهای حیاتی بشردوستانه و سایر خدمات اساسی برای صدها هزار نفری را که از زلزله مرگبار اخیر آسیب دیدهاند، نیز به خطر انداخته است.
سازمان ملل هشدار داده است که افغانستان هنوز از پیامدهای زلزله شش ریشتری در کنر و ننگرهار بیرون نیامده است. این سازمان نگران است که محدودیت بر زنان کارمند ملل متحد بر خدمات اساسی به زلزلهزدگان نیز تاثیر بگذارد.
در رویدادهای ترافیکی در سمنگان و بلخ ۴ تن جان باختند
منابع در ولایتهای سمنگان و بلخ از وقوع دو رویداد ترافیکی خبر داده و گفتهاند که در این رویدادها ۴ تن جان باخته و ۶ تن دیگر زخمی شدهاند
در ولایت سمنگان در یک رویداد ترافیکی ۳ تن جان باخته و دو تن دیگر زخمی شدهاند.
این رویداد ساعت ۰۹:۰۰جمعه شب، ۲۱سنبله/شهریور، در روستای«گوله»، از مربوطات شهرستان/ولسوالی«دره صوف پایین» رخ داده است.
در این رویداد یک موتر نوع «فرونر» به دلیلی سرعت زیاد از جاده منحرف و واژگون گردیده است. دو تن در این رویداد زخمی شدهاند.
هم زمان منابع از وقوع یک رویداد ترافیکی در شاهراه بلخ ـ سمنگان خبر دادهاند که در نتیجه آن یک تن جان باخته و چهار تن دیگر زخمی شدهاند.
به گفته منابع، این رویداد ساعت ۰۳:۳۰ بعد از ظهر روز جمعه، ۲۱سنبله/شهریور، در اثر تصادم موتر نوع«سراچه» با یک «تانکر» به وقوع پیوسته است.
دلیل اصلی این رویداد بی احتیاطی راننده عنوان شده است.
در این اواخر، رویدادهای ترافیکی مرگبار در کشور افزایش چشمگیر یافته است.
بی احتیاطی رانندگان، خرابی جادهها و نبود علایم ترافیکی از عوامل درشت رویدادهای ترافیکی در کشور دانسته میشود.
یک فرمانده طالبان در انفجاری در کنر کشته شد
منابع محلی در ولایت کنر گفتهاند که مدیر استخبارات شهرستان/ولسوالی شیگل این ولایت، همراه با پسرش در اثر انفجاری در این ولایت کشته شده است.
به گفته منابع، این فرمانده طالبان شبیراحمد نام داشته و باشنده اصلی روستای«کناسیر» شهرستان«غازیآباد» این ولایت بوده است.
گفته شده که در این انفجار، برادر این فرمانده که محافظ او بود، نیز زخمی گردیده است.
منابع افزودهاند که این رویداد ساعت۱۲:۳۰ روز جمعه،۲۱ سنبله/شهریور، زمانی به وقوع پیوسته که پسر این فرمانده با سرگلوله هاوان در داخل اتاق بازی میکرده است.
طالبان در این مورد اظهار نظر نکردهاند.
