نزدیکی به هند و دوری از پاکستان؛ احتمال پذیرش نماینده طالبان از سوی هند
رسانههای هندی در حالی از احتمال پذیرش نماینده طالبان در دهلی توسط دولت هند خبر دادهاند که درگیریهای مرزی میان طالبان و پاکستان کماکان جریان دارد و وارد سومین روز خود شده است.
روزنامه هندی «دکان هرالد» نوشته است که حکومت نارندرا مودی برای گسترش روابط با طالبان به احتمال زیاد، سفارت افغانستان در دهلی را به نماینده این گروه میسپارد. این رسانه گزارش داد که هند نماینده طالبان را بدون موقعیت دیپلوماتیک میپذیرد و پرچم طالبان در سفارت برافراشته نخواهد شد.
روزنامه دکان هرالد در گزارشی نوشت که سفارت افغانستان همچنان بهگونه رسمی به عنوان نمایندگی «جمهوری اسلامی افغانستان» فعالیت خواهد کرد اما ممکن است حکومت هند به زودی نماینده طالبان را برای ریاست این سفارت بپذیرد.
این روزنامه نوشته است که نماینده طالبان در این سفارت جایگاهی به عنوان دیپلومات نخواهد داشت و پرچم سفید رنگ طالبان نیز در این نمایندگی برافراشته نخواهد شد.
روزنامه هندی دکان هرالد این تصمیم هند را به عنوان اقدامی در جهت تعامل بیشتر دهلی با طالبان گزارش داده است. به گفته این روزنامه، این تصمیم پس از دیدار امیرخان متقی با ویکرام میسری معاون وزارت خارجه هند در دوبی گرفته شده است.
مقامهای هندی اخیرا چندین بار با مقامهای طالبان در دبی و تهران دیدار و در مورد گسترش روابط گفتوگو کردهاند.
ناظران میگویند که نزدیکی طالبان به هند در حالیکه روابط این گروه با پاکستان روز به روز پرتنشتر میشود، میتواند به معنای ایجاد دگرگونی در تحولات و مناسبات منطقهای باشد و پیامدهای غیرقابل پیشبینی به بار آورد.
هند و پاکستان دو رقیب دیرینه هماند.
حاکمان کابل همیشه در ایجاد توازن در روابط شان میان هند و پاکستان دچار مشکل بودهاند.
انتقاد تند وزارت خارجه آلمان از سیاستهای زنستیزانه طالبان
وزارت امور خارجه آلمان با انتقاد تند از سیاستهای زنستیزانه طالبان گفته است که طالبان در حال ساخت یک «زندان اجتماعی» برای زنان و دختران افغانستان هستند.
این وزارت امروز سهشنبه، ۱۴ حوت/اسفند، با نشر پیامی در صفحه ایکس نوشته است:«امروز ما به صدای آنان[زنان و دختران] گوش میدهیم و با فعالان جامعه مدنی افغانستان در مورد نقض قوانین افغانستان مشورت میکنیم.»
این پیام در حالی از جانب وزارت امور خارجه آلمان نشر شده که این کشور میزبان جلسه مشورتی جامعه مدنی افغانستان بود. نشستی که در چارچوب تعهدات آلمان در کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان (سیداو) برگزار شد.
وزیر امور خارجه آلمان یکی از چهار وزیر امور خارجه زن بود که در اجلاس سالانه سازمان ملل، با وزیران خارجه سه کشور دیگر خواستار به محاکمه کشانیدن رهبران طالبان به خاطر نقض گسترده حقوق زنان شد.
با این حال، سیاستهای دولت آلمان بخاطر تعامل با طالبان مورد انتقاد قرار داشته است.
سازمان جهانی بهداشت: بیماری تنفسی در یک ماه جان ۵۰۶ نفر را در افغانستان گرفت
سازمان جهانی صحت، با نشر گزارش ماهانه خود در باره وضعیت نظام بهداشتی درافغانستان گفته است که در ماه جنوری سال جاری میلادی، بیش از ۲۰۶ هزار نفر در افغانستان به بیماری تنفسی مبتلا شده و ۵۰۶ نفر جان باختهاند.
این سازمان در گزارش خود گفته است که عفونت حاد تنفسی یا سینهبغل همچنان یک چالش مهم بهداشتی/صحی در افغانستان است.
سازمان جهانی بهداشت گفته است که موارد ابتلا به بیماری تنفسی در ماه جنوری ۲۰۲۵ در مقایسه با دسامبر ۲۰۲۴ بیش از ۵۴ درصد و موارد مرگومیر آن ۰.۲ درصد افزایش یافته است.
تقویت مدیریت واقعه، بهبود دسترسی به مراقبتهای بهداشتی و تأکید مداوم بر واکسیناسیون و اقدامات پیشگیرانه برای کاهش تأثیر عفونت حاد تنفسی از پیشنهادهایی است که سازمان جهانی بهداشت برای کاهش مرگ و میر ناشی از بیماریهای تنفسی بر آن تاکید کرده است.
سازمان جهانی بهداشت، همچنان از ۷۳۰۳ مورد مشکوک ابتلا به سرخکان و ۴۲ مورد مرگ مرتبط با آن نیز در جریان ماه جنوری سال جاری گزارش داده و گفته که این آمار نشاندهندهی افزایش نگرانکنندهی ۷۱.۴ درصدی در موارد مشکوک در مقایسه با دسامبر ۲۰۲۴ است.
در گزارش سازمان جهانی بهداشت همچنین به ۷۸۸۵ مورد اسهال آبکی حاد (آدبلیودی) یا کمآبی و دو مورد مرگ ناشی از آن نیز گزارش شده است.
براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، تعداد موارد مشکوک به بیماری کنگو در ماه جنوری نیز با کاهش ۲۳ درصد نسبت به ماه قبل، ۲۳ مورد و یک مورد مرگ ثبت شده است.
در ماه جنوری سال جاری میلادی، ۷۱ مورد تب دنگی و هزار و ۹۹ مورد بیماری ملاریا نیز ثبت شده است.
نهادهای ناظر بینالمللی در گزارشهای متعددی گفتهاند که نظام بهداشتی افغانستان در نتیجه سیاستهای طالبان فروپاشیده و اکنون در بسیاری از مناطق این کشور یا مراکز بهداشتی غیرفعال شده و یا هم مراکز بهداشتی با کمبود دارو، پزشک و وسایل طبی برای درمان بیماران مواجهاند که این امر تاثیر منفی زیادی به سلامت افراد جامعه گذاشته و مرگ و میر کودکان و زنان را به شدت افزایش داده است.
از اقدامات ضد بهداشتی طالبان میتوان، به منع کار زنان در مراکز بهداشتی، منع تحصیل زنان در نهادی تحصیلی پزشکی، محدود کردن فعالیت نهادهای کمک کننده بینالمللی در امور صحی و آزار و اذیت پزشکان توسط افراد طالبان که موجب فرار آنان از کشور شده، اشاره کرد.
در کنار عوامل فوق، گسترش فقر و بیکاری نیز منجر شده که بسیاری از افراد جامعه نتوانند هزینههای درمانی را بپردازند که این امر آنان را در برابر امراض مختلف آسیبپذیر کرده است.
طالبان دفترسازمان ملل در کابل را به ارایه اطلاعات نادرست متهم کردند
در حالی که بسیاری از فعالین مدنی و سیاسی و مدافعان حقوق بشر، دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان-یوناما را متهم به سازش و کرنش در برابر سیاستهای ضد حقوق بشری طالبان مینمایند، ذبیحالله مجاهد سخنگوی طلبان گفته که فعالیت یوناما در افغانستان موثر نبوده است.
سخنگوی طالبان مجاهد، امروز، ۱۴ حوت/اسفند، در پیامی به رسانهها مدعی شده که یوناما گزارش و اطلاعات نادرست در باره طالبان به سازمان ملل ارایه کرده و «پیشرفتهای» به گفته او امنیتی و ثبات در افغانستان،«هیچ گاهی از سوی یوناما به سازمان ملل گزارش نشده است.
وی افزوده که یوناما همواره تلاش کرده موارد منفی را در باره طالبان به جامعه جهانی ارایه کند.
ماموریت یوناما تا دو هفته دیگر( ۱۷ مارچ) در افغانستان به پایان میرسد و احتمال تمدید آن از سوی شورای امنیت سازمان ملل وجود دارد.
دفتر یوناما در کابل، در سال ۲۰۰۱ میلادی و با حضور جامعه جهانی در افغانستان، در کنار فعالیتهای بشردوستانه و ماموریتهای عادی سازمان ملل، به ایفای نقشهای سیاسی درافغانستان، به ویژه در مدیریت ونظارت از انتخاباتها، نیز پرداخت و نقش آن در بسیاری موارد تعیین کننده بوده است.
با برگشت دوباره طالبان به قدرت، فعالیتهای سیاسی یوناما در کابل متوقف شد و این دفتر بیشتر در نقش همآهنگ کننده کمکهای بشردوستانه و گزارش دهنده وضعیت جاری در افغانستان تقلیل یافته است.
طالبان ریچارد بنت گزارشگر ویژه سازمان ملل در امورحقوق بشر در افغانستان را به دلیل ارایه گزارشهایی که در آن طالبان به جنایت علیه بشریت متهم شدند، ممنوعالورود کرد.
اما بخشهای تخنیکی و کمکرسانی یوناما برغم اعمال محدودیتهای فراوان از سوی طالبان، از جمله منع حضور کارمندان زن در دفاتر سازمان ملل، به کارش ادامه داد. تصمیمی که از سوی منتقدان، سازش و همسویی با طالبان خوانده شده است.
عمده انتقادها متوجه خانم روزا اوتونبایوا رییس یوناما در کابل بوده است که برغم سیاستهای زنستیزانه طالبان، در مجامع بینالمللی تلاش کرده که تصویر بهتری از طالبان ارایه کند.
طالبان با برگشت دوباره شان به قدرت، محدودیتها و ممنوعیتهای گستردهای را علیه زنان و مردان افغانستان وضع کرده و بسیاری از آزادیهای مدنی و سیاسی و اجتماعی که در دوره بیست ساله جمهوریت در افغاندستان به کمک جامعه جهانی درافغانستان شکل گرفته بود را از بین بردند.
ناظران میگویند که دفتر سازمان ملل در کابل باید با صلابت و صلاحیت بیشتری عمل کند و از ظرفیتها و امکانات زیادی که در اختیار دارد، در جهت وادار کردن طالبان به پذیرش اصول حقوق بشر و حقوق زنان اهتمام ورزد. کاری که یوناما از انجام آن عاجز بوده اما همچنان به ماموریت خویش ادامه داده است.
واکنشها به پیشنهاد تشکیل شورای حل و عقد از سوی سیاف
عبدرب الرسول سیاف، رهبر حزب اتحاد اسلامی افغانستان و از چهرههای سیاسی مخالف طالبان که از اعضای ارشد شورای عالی مقاومت برای نجات به شمار میرود، اخیراً به ایران سفر کرده و با شماری از مقامهای جمهوری اسلامی دیدار کرده است.
این عضو ارشد شورای عالی مقاومت برای نجات، در گفتوگو با خبرگزاری ایراف، پیشنهاد تشکیل شورای حل و عقد برای تامین مشروعیت حکومت را مطرح کرده که با واکنشهای گسترده همراه شده است.
آقای سیاف اظهار داشته که نظام طالبان فاقد مشروعیت است و باید نمایندگان مردم در انتخاب زعیم مشارکت داشته باشند. وی افزود که در صورت انتخاب زعیم توسط این شورا، مردم با آن بیعت خواهند کرد.
رهبر حزب اتحاد اسلامی افغانستان، تصریح کرده است که اگر طالبان شورای حل و عقد تشکیل بدهند، «آنها» با آن مخالفتی نخواهند داشت و فیصله شورا را خواهند پذیرفت، حتی اگر خود در شورا حضور نداشته باشند.
بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی از جمله آگاهان امور دینی، تشکیل شورای حل و حقد را ابزاری در جهت تحقق یکی از اهداف طالبان برای کسب مشروعیت خواندهاند. آنان معتقدند که طالبان میتوانند با توسل به چنین راهکاری، مشروعیتی نمادین برای خود کسب کنند، بیآنکه مشارکت واقعی اقوام وجریانهای سیاسی برای تامین صلح و ثبات دایمی در کشور تامین شود.
عزیز احمد حنیف، یکی از آگاهان امور دینی، در برگه فیسبوک خود پرسیده است که «آیا در طول تاریخ سیاسی مسلمانان به شمول دورهی خلفای چهارگانهی صدر اسلام ما شاهد شورایی بدین نام بودهایم؟»
آقای حنیف در ادامه مینویسد:«بهجز همان شورای سمبولیک سال ۱۳۷۱هـش برای گزینش استاد ربانی شهید در شهر کابل، در هیچ زمانی مسلمانان شورایی بهنام اهل حل و عقد نداشتهاند. این نام، برای نخستین بار از سوی ابوالحسن اشعری در اوایل قرن چهارم مطرح گردید و پس از وی توسط امام جوینی، غزالی، تفتازانی، ماوردی، ابن خلدون و دیگران به یک تئوری تبدیل شد اما هیچ زمانی جامهی عمل نپوشید.»
این آگاه امور دینی میگوید:«هدف و فلسفهی شورا، از منظر فقه سیاسی اسلام و حقوق بین الملل، نمایندگی از مردم در تصمیمگیریهای کلان است که کاربرد رأی تمام اتباع در آن دشوار باشد. ساختارهای سمبولیک بههر نامی که باشد، نه مطلوب و منظور فقه سیاسی اسلام است و نه مقتضای جهان معاصر.»
عبدالله پیمان از آگاهان امور سیاسی در واکنش به پیشنهاد تشکیل شورای حل و عقد از جانب عبدالرب رسول سیاف در برگه فیسبوک خود نوشته است:«مردم از حضرت استاد انتظار داشتند در گفتگوها با مقامات ایرانی از موضع دموکراسی خواهی و حق انتخاب گری شهروندان کشور سخن بگویند، نه این که بر ضرورت تشکیل “شورای حل و عقد” که معلوم نیست چیست! پای بفشارند و به طالبان پاس گٌل بدهند.»
مهرزاد عظیمی یکی از فعالین فرهنگی، پیشنهاد آقای سیاف برای تشکیل شورای حل و عقد را از منظر قومی مورد بررسی قرار داده و نوشته است: «وقتی آدمی چون عبدالرب رسول سیاف با همه آگاهی که دارد و میآید در قرن ۲۱ بحث شورای حل و عقد را به عنوان گزینهی تغییر در روند طالبانیسم مطرح می کند، دو پیام بیشتر ندارد، ۱) همسوی و هم باوری با گروه طالبان و ۲) دشمنی با مدرنیته و آزادی که تامین کنندهی بقای قبیله در افغانستان/ خراسان است. زیرا، پشتونها نیک میدانند که اگر حکومتی مردمی و ساختار مدرن ایجاد شود؛ دیگر جایی در میهن و میان مردمی که به آگاهی نسبی رسیدهاند؛ ندارند.»
عبدالرب رسول سیاف، از چهرههای مطرح مخالف طالبان هم در دوره جنگ علیه طالبان تحت فرماندهی احمدشاه مسعود(سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰) بود و هم در دوره جمهوریت بیست ساله همواره مواضع تند ضد طالبانی اتخاذ میکرد. پس از برگشت طالبان به قدرت آقای سیاف به همراه جمعی از سیاسیون مخالف طالبان، شورای عالی مقاومت برای نجات را در ترکیه ایجاد کردند و از چهرههای کلیدی این جریان به شمار میرود. شورای عالی مقاومت برای نجات اما موضوع مصالحه با طالبان را در سه و نیم سال اخیر مطرح کرده و مبارزه مسلحانه با این گروه را مشروط به عدم پذیرش طرح صلح از سوی طالبان کرده است. موضعی که همواره با انتقاد همراه بوده است.
سفر اخیر آقای سیاف به ایران، به ویژه پس از آنکه گزارشهایی در خصوص دیدار هیأتی از سپاهپاسداران جمهوری اسلامی ایران در ترکیه با اعضای شورای عالی مقاومت برای نجات نشر، با حساسیت و تردید دنبال شده است. مقامهای رسمی ایران، اعلام کردند که سفرآقای سیاف به ایران یک سفر درمانی بوده است اما نزدیکان آقای سیاف گفتهاند که او از سوی مقامهای دولت ایران دعوت شده است.
ایران برغم تنشهایی که هر از گاهی با طالبان داشته، روابط گسترده نیز با این گروه برقرار کرده و به اعتقاد آگاهان، مثل بسیاری از کشورهای دیگر ایران نیز با طالبان بازی دوگانه میکند. اخیراً وزیر امور خارجه ایران به کابل سفر کرد که آگاهان آن را تلاش ایران برای ورود جدی به موضوع افغانستان و ارتقای سطح مناسبات میان تهران و طالبان تعبیر کردند.
در همین حال، سفر عبدالرب رسول سیاف به تهران و پس از دیدار مقامهای سپاه پاسداران در ترکیه با آقای سیاف، گمانههایی مطرح شده که ایران در تلاش نزدیک سازی بخشی از جریانهای سیاسی مخالف طالبان با طالبان است. همچنان این گمانه مطرح شده که ایران همزمان با تلاش برای نزدیک سازی مخالفان طالبان با این گروه، در صدد ایجاد اهرمهای فشار بیشتر بالای طالبان است تا بتواند تضمینهای لازم را برای قبولاندن حرف خود بالای طالبان بدست آورد. این بدان معناست که ایران همزمان با گسترش روابط با طالبان، با مخالفان طالبان نیز روابط خود را تقویت میکند تا در صورت لزوم بتواند اهرم فشار در اختیار داشته باشد.
ایران در اوایل برگشت طالبان به قدرت نیز تلاش کرد تا طالبان را با مخالفان این گروه به ویژه احمد مسعود رهبر جبهه مقاومت ملی آشتی بدهد اما در آن زمان تلاشها به ثمر ننشست و طالبان حاضر نشدند تحت شرایط منعطفتر با مخالفان مذاکره کنند.
در این اواخر اما، تنشها و اختلافهای درونی طالبان بیشتر شده و ناظران میگویند که روند فروپاشی این گروه آغاز شده است. امری که کشورهای منطقه نیز در آن بیتاثیر نیستند.
با توجه به نکات بالا، به نظر میرسد که ایران پیشنهاد تشکیل شورای حل و عقد تا حدود زیادی پیشنهاد ایران نیز برای حل معضلات سیاسی افغانستان پنداشته میشود.
ایران بارها از طالبان خواسته است که برای تامین مشروعیت داخلی حکومت فراگیر تشکیل دهند. خواستهای که طالبان با دهنکجی به آن پاسخ داده و آن را مداخله در امورداخلی افغانستان خواندهاند.
گفتنی است که طالبان از نظر قومی، یک گروه پشتونی است. آگاهان امور سیاسی در افغانستان میگویند که تامین مشارکت قومی فقط از طریق انتخابات ممکن است و تلاش برای تامین مشارکت از طریق راهکارهای غیر انتخاباتی، راه بجایی نمیبرد و در خوشبینانهترین حالت، منجر به مشارکت صوری خواهد شد که پایدار نخواهد بود.
افغانستان از اقوام مختلف تشکیل شده و چهار قوم بزرگ از نظر جمعیت، تاجیکها، هزارهها، پشتونها و ازبیکها هستند. به اعتقاد آگاهان مسایل سیاسی افغانستان، مشارکت واقعی آن است که دستکم از چهار قوم بزرگ نمایندگان واقعی آنان در ساختار رهبری و تصمیم گیری کشور شریک برابر باشند تا همه اقوام احساس امنیت داشته باشند و این اطمینان بوجود آید که هویت قومی و تباری شان و ارزشها و سرزمینهای شان در معرض حذف و نابودی از سوی گروه حاکم قرار نمیگیرد.
با توجه به نکات فوق، تلاش ایران برای سهیمسازی شماری ازچهرههای جهادی و قومی که با طالبان از نظر فکری و عقیدتی تفاوت ماهوی چندانی ندارند، به عقیده آگاهان نمیتواند منجر به یک راه حل بنیادین گردد.
نویسنده: بهرام بهین
خبرنگاران محلی: شرکتهای جنوبی معادن طلا را چور میکنند، معترضان را میکُشند
یکی از خبرنگاران محلی در ولایت شمال شرقی تخار با نشر تصاویری از ساحات معادن طلا در بدخشان زیر عنوان«چور معادن طلا در بدخشان» نوشته که «صدها شرکت کوچک و بزرگ از جنوب کشور با هزاران ماشین کار به بدخشان و تخار یورش برده و مثل مور و ملخ به زمینهای شمال چسپیدهاند.»
سید عرفان برزگر از خبرنگاران محلی ولایت تخار با نشر تصاویری از جریان کار شرکتها در معادن طلا در شرح یکی از تصاویر نوشته که«این تصویر از روستای آویز شهربزرگ بدخشان است. تصویر واضح نشان میدهد که چه پیمانه چور و چپاول جریان دارد. در هر روستا در این مناطق دهها شرکت ناشناس مصروف استخراج طلاست. مردم منطقه هرگاه سربلند کنند و حق شان را بخواهند کشته میشوند.»
این خبرنگار محلی افزوده که «فیصل خراسانی، قاری فصیحالدین و شماری دیگر از بدخشانیها برای این شرکتهای که از جنوب کشور میروند، تسهیلات فراهم میکنند و مردم میکشند.»
در گذشته نیز چند بار رسانهها از شکایت و اعتراضات مردمان بومی تخار و بدخشان بخاطر استخراج بیرویه شرکتهای جنوبی که به حمایت طالبان به شمال رفته ومعادن این منطقه را استخراج میکنند، گزارشهایی را منتشر کردهاند.
چندی پیش صدها باشنده ولایت تخار در یک تجمع اعتراضی خواهان توقف استخراج معادن این منطقه توسط شرکتهای جنوبی شدند.
گزارشهایی هم به نشر رسیده که طالبان در ولایتهای تخار و بدخشان باشندگان محل را بخاطر مخالفت با استخراج معادن شکنجه و در موارد تیرباران کردهاند.
بازاشتها در پنجشیر: یک آموزگار به دلیل فعالیتهای فرهنگی بازداشت شد
منابع محلی در ولایت پنجشیر به رسانهها گفتهاند که استخبارات گروه طالبان یک آموزگار را به دلیل فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی بازداشت و بجای نامعلوم انتقال دادهاند.
به گفته منابع، این آموزگار عبدالواسع آلماس نام داشته و باشنده اصلی روستای«فراج» از توابع شهرستان/ ولسوالی«عنابه» این ولایت میباشد.
منابع افزودهاند که طالبان آقای آلماس را هفته گذشته به دلیلی فعالیتهای فرهنگی و مدنی در یوتیوب بازداشت کردهاند.
به اساس گزارشها، عبدالواسع آلماس آموزگار برحال لیسه پسرانه رخه بوده که پیشینه فعالیتهای فرهنگی و مدنی در جامعه دارد. آقای الماس گردانندگی یکی از برنامههای ادبی و فرهنگی در یک رسانه محلی را نیز در این ولایت به عهده دارد.
بستگان آلماس گفتهاند که از یک هفته به این طرف از سرنوشت و مکان نگهداری او اطلاع دقیقی در دست ندارند و نگران وضیعت صحی او در بند طالبان هستند.
مقامهای محلی طالبان درباره بازداشت این آموزگار اظهار نظری نکردهاند.
این در حالی است که طالبان دو هفته پیش یکی از فعالین فرهنگی دیگر پنجشیر بنام سیدعالم هاشمی را از «شهرک آریا» شهر کابل بازداشت کردند.
باشندگان پنجشیر میگویند که طالبان فعالین فرهنگی، مدنی و سیاسی این ولایت را به جرم پنجشیری بودن در این ولایت و سایر ولایتها بازداشت میکنند.
