گزارشِ«رواداری» در مورد«نارواداری» قومی طالبان

رواداری یکی از نهادهای معتبر حقوق بشری در گزارش تازه‌ای از نقض گسترده حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی در افغانستان تحت کنترول طالبان پرده برداشته است.
براساس گزارش رواداری، طالبان به‌طور عمدی و منظم اقلیت‌های قومی و مذهبی را از دسترسی به خدمات دولتی، پروژه‌های عمرانی و کمک‌های بشردوستانه محروم کرده‌اند.
در این گزارش آمده است که مقام‌های طالبان در توزیع کمک‌های بشردوستانه بر اساس تعلقات قومی و وفاداری به این گروه عمل کرده‌اند.
بر بنیاد این گزارش، در بدخشان، هیچ پروژه عمرانی در مناطق اسماعیلی‌نشین اجرا نشده و کمک‌ها بیشتر به مناطق تحت نفوذ مقام‌های طالبان در وردوج فرستاده شده است. همچنان، در دایکندی، پروژه‌های توسعه‌ای به‌صورت گزینشی و بر اساس معیارهای قومی اجرا می‌شود. در بامیان، مناطق هزاره‌نشین از کمک‌های بشردوستانه محروم مانده‌اند.
رواداری در این گزارش گفته که طالبان به‌طور هدفمند از استخدام اقلیت‌های قومی و مذهبی در نهادهای رسمی جلوگیری کرده و آن‌ها را از سمت‌های دولتی برکنار کرده‌است.
براساس گزارش، در هرات، تمامی کارمندان اقلیت‌های قومی و مذهبی که در حکومت پیشین در ادارات دولتی فعالیت داشتند، برکنار شده‌اند.
روداری نوشته است که در بدخشان، از شش شهرستان/ولسوالی اسماعیلی‌نشین، حتی یک نفر از پیروان مذهب اسماعیلی نیز در ادارات دولتی حضور ندارد. در نیمروز، شیعیان به‌طور کامل از ادارات دولتی کنار گذاشته شده‌اند. در کنر، ۱۲ استاد دانشگاه سیدجمال‌الدین به اتهام سلفی بودن اخراج شده‌اند.
طبق این گزارش، در غزنی، بامیان و دایکندی، کارمندان هزاره به‌صورت گروهی برکنار شده و جای آن‌ها را افراد وابسته به طالبان گرفته‌اند.
گزارش نشان می‌دهد که طالبان به‌طور سیستماتیک کتاب‌های مذهبی اقلیت‌ها را از نهادهای علمی و فرهنگی حذف کرده‌اند و در بامیان، غزنی و دایکندی، کتاب‌های مربوط به فقه جعفری از دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها جمع‌آوری شده است.
گزارش می‌افزاید که در بدخشان، اسماعیلی‌ها تحت فشار قرار گرفته‌اند تا فقه حنفی را بپذیرند. در شغنان و اشکاشم بدخشان، ساخت اماکن مذهبی اسماعیلی‌ها ممنوع اعلام شده است.
این گزارش نشان می‌دهد که در برخی ولایات، ازدواج بین سنی و شیعه ممنوع شده و در برخی مناطق تنها ازدواج مرد سنی با زن شیعه مجاز اعلام شده است.
این گزارش همچنین از افزایش موارد ناپدیدسازی اجباری و قتل‌های هدفمند مخالفان طالبان در سال ۲۰۲۴ خبر می‌دهد و تصریح می‌دارد که در ۱۰ ولایت افغانستان، دست‌کم ۵۱ نفر پس از بازداشت توسط طالبان ناپدید شده‌اند که در مقایسه با سال ۲۰۲۳، ۷۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد. ناپدید شدگان عمدتا کارمندان حکومت پیشین، فعالان حقوق بشر و افراد متهم به همکاری با گروه‌های مخالف طالبان بوده‌اند.
براساس گزارش، در سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۹۱ نفر از کارمندان حکومت پیشین و اعضای خانواده‌های آنان به‌صورت هدفمند، مرموز و فراقضایی کشته یا زخمی شده‌اند و دست کم ۸۸۵ تن به شمول ۴۲ زن به صورت خودسرانه و غیرقانونی بازداشت و زندانی شده‌اند.
در گزارش پژوهشی رواداری هم‌چنان آمده که در سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۲۰ تن در زندان‌های تحت کنترول طالبان پس از شکنجه به قتل رسیده و حداقل ۱۳ تن دیگر پس از شکنجه شدید به شفاخانه منتقل شده‌‌اند.
رواداری در این گزارش مستند کرده است که در اکثریت زندان‌های زنانه هیچ کارمند زن حضور ندارد و تنها شمار اندکی از زنان عمدتاً در زندان‌های عمومی به عنوان نگهبان یا بازرسی‌کننده مراجعین کار می کنند که آن‌ها نیز از طرف شب به خانه های خود بر می‌گردند.
طالبان از نظر قومی یک گروه پشتونی و از نظر مذهبی یک گروه سنی مذهب است. در گذشته نیز بارها گزارش شده که تبعیض‌های شدید و بی‌سابقه قومی علیه اقوام غیرپشتون و تبعیض‌های مذهبی شدید علیه اقلیت‌های مذهبی غیرسنی اعمال کرده‌اند.