امیرخان متقی، وزیر امور خارجه حکومت خود خوانده طالبان، خواهان تداوم کمکهای جامعه جهانی به افغانستان و تغییر کمکها از حالت بشردوستانه به کمکهای درازمدت توسعهای شده است.
گفته شده که امیر خان متقی این اظهارات را در چهارمین نشست هماهنگی طالبان و ادارههای سازمان ملل، روز چهارشنبه ۲۶ جدی/دی، در کابل بیان کرده است.
وی گفته که کمکهای جامعه جهانی باید بر اساس نیازها و اولویتهای مردم افغانستان ارائه شود.
این مقام طالبان، اسکان مجدد مهاجران، تامین معیشت بدیل برای کشاورزان، محیط زیست، حوزه بهداشت و پاکسازی ماینها را از حوزههایی عنوان کرده که نیازمند کمکهای جامعه جهانی است.
وی از سازمان ملل خواسته که کمکهای خود به افغانستان را از کمکهای بشردوستانه به توسعهای تغییر دهد.
افغانستان تا برگشت دوباره طالبان به قدرت در معرض توجه جامعه جهانی قرار داشت و بیش از چهل کشور جهان در بخشهای مختلف افغانستان را برای دست یابی به توسعه کمک میکردند. طالبان علیه نظام مردمی میجنگیدند و وابستگی نظام به کمکهای جامعه جهانی، بهانهای برای تکفیر نظام وجنگیدن علیه آن ساخته بودند.
با برگشت طالبان به قدرت، افغانستان به قعر یک فاجعه بشری فرو رفت. کمکهای خارجی قطع شد، میلیونها نفر مهاجر شدند، سرمایهگذاری متوقف شد، سرمایهگذاران داخلی بخاطر زورگیری های طالبان فرار کردند، فقر و بیکاری گسترش یافت و اقتصاد افغانستان کوچک شد.
در سه سال و نیم اخیر، شماری از نهادهای امدادرسان خارجی تحت چتر سازمان ملل به فعالیت های خود به شکل محدود و تحت فشارهای فزاینده طالبان ادامه دادند. این کمکها با هدف جلوگیری از فرو رفتن بیشتر افغانستان در کام فقر و گرسنگی و فاجعه بشری صورت میگیرد. بسیاری از نهادهای خارجی از رفتارهای خشونتبار و مداخله گرانه طالبان شاکیاند. گزارشهای متعددی وجود دارد که طالبان به کمکهای خارچی دستبرد زده و کمکهای تخصیص یافته به نیازمندان را به افراد خود توزیع میکنند.
رفتار طالبان با نهادهای کمک کننده و رفتارهای ضد بشری و ضد زن طالبان باعث شده که روز به روز کمکها محدود شود و انگیزه کشورها برای کمک به افغانستان از بین برود.
اکنون افغانستان سردترین دوره تعامل و روابط با جامعه جهانی را سپری میکند وعمدهترین دلیل آن حاکمیت طالبان بر سرزمینی به نام افغانستان است. گروهی که نه خود را به مردم پاسخگو میداند و نه به کدام مرجع بینالمللی. این گروه حتا معتقد است که تامین معیشت مردم وظیفه دولت نیست و اداره طالبان فقط وظیفه دارد که مراقب ریش و دستار و نماز و روزه مردم باشد. مقامهای این گروه میگویند که روزی دهنده خداست و با همین توجیه از زیر بار مسوولیت خود به عنوان حاکمان مردم، در زمینه تامین معیشت مردم که از عمده ترین وظایف دولت در هر کشوری است، شانه خالی میکنند.
نکته دیگری که باعث شده جهانیان به افغانستان بیاعتنا شوند این است که طالبان به خواستهای مکرر جامعه جهانی و کشورهای کمک کننده در مورد تامین حقوق بشر، مبارزه با گروههای تروریستی، مبارزه با مواد مخدر و تشکیل حکومت فراگیر و عادلانه پاسخ مکرراً منفی دادهاند.
در واقع طالبان در حالی که به همه خواستهای جامعه جهانی پاسخ منفی میدهد و هیچ اعتنا و احترامی به خواستهای جامعه جهانی ندارد، اما طوری که دیده میشود، از جامعه جهانی طلبگار است و انتظارات بیشتری هم دارد. مثلا این گروه انتظار دارد که جامعه جهانی علاوه بر تامین معیشت مردم افغانستان که وظیفه حکومت است، به طرحهای توسعهای طالبان نیز بودیجه فراهم کند. این حرف طالبان به این معنا است که ما هرچه خواستم جهاینان فراهم کنند اما آنان از ما خواستی را مطرح نکنند.
این رویکرد و این رفتار طالبان از کجا سرچشمه میگیرد؟ چرا طالبان فکر میکنند که جهانیان بدهکار افغانستان و بدهکار طالبان اند؟ از هر زاویه که به این پرسش نگاه کنید، پاسخی پیدا نخواهید نکرد، مگر یک پاسخ و آن اینکه طالبان نمیدانند. طالبان نمیدانند که انتظارات یک کشور و یک دولت از کشورها و دول دیگر، دو جانبه است. اگر انتظاری از جامعه جهانی به عنوان حاکمان یک کشور دارید، باید ببینید که جامعه جهانی چه انتظاراتی از شما دارد و باید خود را آماده پاسخگویی به آن باشید. اگر انتظار یک طرفه از جهان داشته باشد و خود آماده پاسخگویی و مسولیت پذیری در قبال تعهدات جهانی کشور تان نباشد، از سه حالت خالی نیست: یا شما دارید تگدی میکنید، یا زورگو هستید و یا هم جاهل و نفهم تشریف دارید. غیر از این باشد، با جهانیان متکبرانه و طلبگارانه با جهانیان برخورد نمیکنید در حالی که حاکم یک کشور فقیر، جنگزده و به شدت نیازمند کمک خارجی هستید.
ممکن یکی از دلایلی که طالبان را به سمت چنین رفتاری سوق داده این باشد که برخی از قدرتهای بزرگ برای تامین مقاصد خود، پولهای استخباراتی به جیب طالبان واریز میکنند و طالبان از دریافت این پولها به چنین پنداری رسیدهاند که گویا در هر حال کشورهایی خواهند بود که ما را حمایت میکنند و ما نیاز به پاسخگویی به جامعه جهانی نیستیم!
رفتار مشفقانه و متواضعانه سازمان ملل با طالبان نیز به بلند رفتن اعتماد به نفس کاذب این گروه و رفتار متفرعنانه با جهان نیز بینقش نیست. سازمان ملل، تحت فشار برخی از تمویل کنندگانش، به هر شرط و شرایطی که طالبان وضع کرده، تن داده است. این باعث شده که طالبان فکر کند، سازمان ملل، شعبهای از وزارت خارجه طالبان است که مکلف به اطاعت و ارایه خدمت است.
نویسنده: بهرام بهین