روسیه خواستار پیوستن هند به گروه چهارجانبه در باره افغانستان شد

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، روز گذشته، ۲۵ جدی/دی، خواستار پیوستن هند به گروه چهارجانبه، روسیه، چین، پاکستان و ایران در باره افغانستان شد.
گروه چهارجانبه منطقه‌ای با حضور کشورهای ایران، پاکستان، روسیه و چین برای بحث در مورد مسایل افغانستان به ابتکار ایران ایجاد شد و ماه دلو/بهمن سال ۱۴۰۲ نخستین نشست خود را در کابل تشکیل داد.
نشست دوم گروه چهارجانبه، در جوزا/خرداد ۱۴۰۳ در تهران برگزار شد که طالبان در آن اشتراک نکردند.
نشست سوم گروه چهار چهار جانبه در حاشیه اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در ماه میزان/مهر امسالش(۱۴۰۳) در نیویارک برگزار شد.
در نشست سوم گروه چهارجانبه وزرای امور خارجه کشورهای ایران، روسیه، پاکستان و چین، نگرانی عمیق خود را از وضعیت امنیتی مرتبط با تروریزم در افغانستان، به حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی مانند داعش، القاعده، حرکت اسلامی ترکستان شرقی، تحریک طالبان پاکستان، جیش‌العدل، ارتش آزادی‌بخش بلوچستان و سایر گروه‌های مشابه ابراز داشته و تأکید کردند که این گروه‌ها تهدیدی جدی برای امنیت منطقه و جهان محسوب می‌شوند.
آن‌ها خواستار تقویت همکاری‌های ضد تروریستی در سطوح دوجانبه و چندجانبه شدند و افزودند: «افغانستان باید در اتخاذ تدابیر جامع برای مقابله با علل و عوامل تروریزم و ریشه‌کن کردن آن در اسرع وقت مورد حمایت قرار گیرد.»
از آن زمان تا کنون، گزارش دقیقی از چگونگی پیش‌رفت کار در زمینه عملی شدن مطالبات کشورهای عضو گروه چهارجانبه ارایه نشده است.
حدود دو ماه پیش(۵ قوس/آذر) کاظمی قمی نماینده ویژه ایران در امور افغانستان از گفت‌وگو با مقام‌های هندی در مورد تشکیل گروه تماس منطقه‌ای خبر داد اما جزییات بیشتری ارایه نکرد.
اکنون وزیر امور خارجه روسیه گفته که از نظر مسکو، بیجینگ، اسلام‌آباد و تهران تعامل با هند در مورد افغانستان «کار درستی» است.
اظهارات اخیر وزیر خارجه روسیه یک هفته پس از دیدار معاون وزیر خارجه هند، با امیرخان متقی، وزیر امور خارجه حکومت خود خوانده طالبان، در دبی مطرح شده است. در این دیدار، هند آمادگی خود را برای پاسخ به نیازهای فوری افغانستان اعلام کرد.
آقای لاوروف همچنین از هند و پاکستان خواست تا برای حل نگرانی‌های خود گفت‌وگو کنند.
ایجاد گروه چهارجانبه که مقام‌های ایرانی تمایل دارند آن را گروه تماس منطقه‌ای بخوانند، یکی از تلاش‌های منطقه‌ای ایران است که هدف آن ایجاد یک سازوکار منطقه‌ای موازی با ساختارهای غربی پیرامون حل مسایل افغانستان دانسته می‌شود. ایران بر این نکته تاکید خاص دارد که باید کشورهای منطقه به گونه منسجم و ساختارمند در جهت حل مشکلات افغانستان گفت‌وگو کنند. اما به نظر می‌رسد که تا کنون این سازوکار به ترتیبی که مورد نظر ایران است، انسجام پیدا نکرده تا بتوان موثریتی برای آن مترتب دانست.
آگاهان امور چهار دلیل عمده برای به ثمر ننشستن تلاش‌های منطقه‌ای ایران در خصوص مسایل افغانستان به شرح زیر بر می‌شمارند:
۱- ایرانی بودن ابتکار در زمینه ایجاد این گروه؛
۲- عدم تمایل و عدم همکاری طالبان برای تشکیل یک سازوکار منطقه‌ای برای حل مشکلات؛
۳- اختلافات موجود میان کشورهای منطقه؛ و
۴- مداخلات و تلاش سبوتاژگرانه کشورهای غربی؛
به اعتقاد ناظران، بسیاری از کشورهای منطقه به این دلیل به ابتکار منطقه‌ای ایران در خصوص افغانستان نمی‌پیوندند که ایران بیشتر در ایجاد هر سازوکار منطقه‌ای دنبال تقابل با غرب و امریکا است. این امر باعث می‌شود که کشورهای منطقه با وسواس و تردید به تلاش‌های ایران نگاه کنند.
طالبان نیز همکاری لازم را در این زمینه انجام نداده است. این‌که طالبان در نشست دوم گروه چهارجانبه در تهران اشتراک نکرد، این روند را دچار مشکل ساخت. طوری که دیده شد، نشست سوم گروه چهارجانبه لحن تند و سرزنش‌گرانه علیه طالبان داشت.
از سویی هم‌ کشورهای منطقه میان خود شان اختلاف‌های دیرینه زیادی دارند که باعث می‌شود هر روند همکاری منطقه‌ای متاثر بسازد. هم اکنون هند و پاکستان روابط سردی با هم دارند. پاکستان هند را به کمک به گروه‌های تجزیه‌طلب و تروریست متهم می‌کند.
کشورهای غربی نیز از طریق نفوذی که در میان طالبان دارند و نیز از طریق سازوکارهای بدیل خود شان تلاش می‌کنند که قضایای افغانستان را بیرون از چارچوبه سازوکارهای منطقه‌ای مورد بررسی قرار دهند. آنان با سازوکارهای منطقه‌ای مخالف می‌کنند و تلاش می‌نمایند که این سازوکارها شکل نگیرد.
ناظران می‌گویند که سازوکارهای منطقه‌ای زمانی می‌تواند موثر باشد که همه کشورهای منطقه در خصوص طالبان از اقدامات جمعی یکسان حمایت کنند. این در حالی است که هر یک از کشورهای منطقه به صورت جداگانه با طالبان در تماس هستند و حاضر نیستند که براساس فیصله‌های گروه منطقه‌ای، روابط خود با طالبان را تنظیم کنند.