روزنامه گاردین چاپ بریتانیا در گزارشی گفته که آن عده از شهروندان افغانستان که پس از خروج امریکا از افغانستان، از کشور شان توسط امریکایی‌ها بیرون کرده شدند، در کشورهای ثالث سرگردان هستند و بسیاری از مراکزی که آنان نگهداری می‌شوند، شبیه زندان است.
در این گزارش آمده که مقام‌های امریکایی اطلاعات دقیقی در مورد تعداد شهروندان تخلیه شده افغانستان و مکان‌هایی که آنان زندگی می‌کنند، ارایه نمی‌کنند.
روزنامه به مجموعه‌ای از اسناد دولتی اشاره می‌کند که روز سه‌شنبه منتشر شد و جزئیات تازه‌ای در باره وضعیت افراد تخلیه شده از افغانستان را فاش کرد. جزییاتی که به نوشته روزنامه گاردین، دخالت دولت امریکا در عملیات تخلیه شهروندان افغانستان و سایت‌های اسکان پناهجویان افغانستانی را ارائه می دهد. سوابق جدایی خانواده، وخامت شرایط سلامت روان، امکانات ناکافی و ترس از بازگرداندن اجباری به کشور، مواردی است که به گفته گاردین در اسناد تازه منتشر شده، دیده می‌شود.
این اسناد، وضعیت مهاجران افغانستان تا اواخر سال ۲۰۲۳ را نشان می‌دهد که توسط مرکز حقوق اساسی، مرکز حقوقی الغا و مدافعان مسلمان پس از طرح دعوی قضایی علیه وزارت‌های دفاع و امنیت داخلی امریکا، به دست آمده‌اند.
روزنامه گاردین به نقل از صدف دوست، وکیل مدافع و مدیر برنامه حقوق بشر در یک مرکز حقوقی، نوشته که وکلای مدافع برای دسترسی به اسناد دولتی در این زمینه درخواست رسمی ثبت کرده‌اند. این وکیل مدافع گفته که شهروندان تخلیه شده افغانستان با درخواست‌های معلق برای ورود به ایالات متحده در حداقل ۳۶ کشور « تحت بازداشت و یا بلاتکلیف»اند.
در گزارش آمده که آمار دقیقی از تعداد حضور افراد تخلیه شده در تمامی ۳۶ کشور در دست نیست اما آماری که از پنج مرکز در کشورهای امارات متحده عربی، قطر، کوزوو و آلمان در دسترس است، نشان می‌دهد که تا اپریل ۲۰۲۳، ۲۸۳۴ تن با درخواست‌های معلق ایالات متحده در قطر، ۱۲۵۶ تن در امارات متحده عربی، ۲۵۹ تن در کوزوو و ده‌ها تن دیگر در کشورهای دیگر در حالت بلاتکلیفی قرار داشته‌اند.
گاردین نوشته که وزارت دفاع و امنیت داخلی امریکا به سوال‌ها در مورد سرنوشت افراد تخلیه شده از افغانستان پاسخ نداده‌اند اما سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا گفته که تلاش‌ها برای اسکان مجدد افغانستانی‌های واجد شرایط از سال ۲۰۲۱ ادامه دارد. این وزارت افزوده، تا زمانی‌که مقام‌های قضایی پرونده‌ها را بررسی می‌کنند، افراد تخلیه شده در کشورهای ثالث اجازه اقامت خواهند داشت و امریکا هزینه‌های مورد نیاز را تامین می‌کند. او گفته که امریکا در سال مالی ۲۰۲۴ بیش از ۳۳۰۰۰ ویزای مهاجرتی ویژه برای شهروندان افغانستان صادر کرده است.
روزنامه به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا افزوده که تا کنون بیش از ۱۹۰ هزار شهروند افغانستان در ایالات متحده اسکان داده شده اند.
در ادامه گزارش گاردین آمده که اسناد تازه منتشر شده نشان می‌دهد که بسیاری از کسانی که پس از خروج امریکا از افغانستان، از این کشور تخلیه شدند، درخواست‌های پناهندگی بشردوستانه معلق برای ورود به ایالات متحده دارند.
طبق گزارش گاردین، از جنوری ۲۰۲۰ تا اپریل ۲۰۲۲، تنها ۱۱۴ مورد از ۴۴۷۸۵ درخواست برای ویزای بشردوستانه صادر شده که کمتر از ۰.۳ درصد درخواست‌ها است.
گزارش افزده که از ۲۰,۰۰۰ درخواست “ویزای مهاجرت ویژه” حدود ۴۰ درصد آنها را رد شده‌اند.
روزنامه گاردین به نقل از دیدبان حقوق بشر می‌نویسد که در کمپ‌های مهاجرین در قطر خودکشی و اعتصاب غذا گزارش شده است. کمپ‌های کوزوو به گزارش گاردین در میان کمپ‌های مهاجرین لقب «گوانتاناموی کوچک» را به خود اختصاص داده است.
روزنامه به نقل از لیلا ایوب، یک وکیل مهاجرت نوشته که هزاران نفر از کسانی که در ازای کارشان به امریکا به آنان وعده صدور ویزاهای ویژه داده شده بود، از بس در کشورهای ثالث انتظار کشیدند که ناامید شدند و در نتیجه تصمیم گرفتند یا از طریق مسیرهای غیرقانونی وارد امریکا شوند یا هم علیرغم خطراتی که در افغانستان متوجه آنان است، به کشور خود برگردند.
بانو ایوب به گاردین گفته است: «دهه‌ها سیاست خارجی ایالات متحده مستقیماً بسیاری از شهروندان افغانستان را آواره کرد. مقام‌های امریکایی وعده دادند که شهروندان تخلیه شده افغانستان را در اولویت قرار می‌دهند و آنان را به امریکا راه می‌دهند اما ما ندیده‌ایم که این وعده محقق شود.»
شاون، کهنه سرباز نیروی دریایی ایالات متحده و بنیان‌گذار دفتر وندایور که با وزارت امور خارجه امریکا برای کمک به اسکان مجدد شهروندان افغانستان همکاری می‌کند، به روزنامه گاردین گفته است که می‌ترسد دونالد ترامپ مانند دوره اول ریاست جمهوری خود، ورود پناهجویان به امریکا را منع کند.

دفتر وندایور گفته که«ما به برنامه بهتر متحدان زمان جنگ نیاز داریم.» این دفتر تصریح کرده، سیستمی که به این منظور طراحی شده، کار می‌کند اما طوری طراحی شده که شرایط را برای اسکان سخت‌تر می‌کند.