بیست و چهار سال پیش از امروز، گروه طالبان در ۱۹ جدی ۱۳۷۹ وارد شهرستان/ولسوالی یکاولنگ ولایت بامیان شده و ضمن قتل عام حدود ۳۰۰ باشنده این شهرستان، خانه‌ها، باغ‌ها، مساجد و دکان‌های مردم را به آتش کشیدند.
از قتل عام یکاولنگ به‌عنوان یکی از موارد عمده جنایت علیه بشریت یاد می‌شود و نهادهای مختلف حقوق بشری، تحقیقات گسترده‌ای را پیرامون این رویداد تاریخی انجام داده و خواهان مجازات عاملان آن شده‌اند.
در دوره بیست ساله جمهوریت تلاش‌های زیادی صورت گرفت تا عاملان قتل عام یکاولنگ به پنجه قانون سپرده شوند اما به دلیل عدم تعهد جدی رهبری حکومت و هم‌چنین مسلح بودن طالبان و عدم دسترسی قانون به آنان این امر تحقق پیدا نکرد.
اکنون که طالبان در افغانستان دوباره به قدرت رسیده‌اند، رویدادهای تاریخی همچون قتل عام یکاولنگ بیش از هر زمان دیگری دور از دسترس قرار گرفته و امیدی به تامین عدالت باقی نمانده است.
آگاهان امور می‌گویند که رویداد قتل عام یکاولنگ بیشتر با انگیزه‌های قومی و مبتنی بر کدورت‌های تاریخی صورت گرفته و به همین دلیل رسیدگی به آن ضروری است تا در آینده چنین وقایعی به اشکال دیگری رخ ندهد.
براساس روایت‌هایی که از قتل عام یکاولنگ ارایه شده، ملا عبدالله سرحدی، فرمانده جنگ طالبان در بامیان، پس از آن‌که افرادش دست به قتل عام مردم زدند، در مسجدی اعلام کرد که طالبان «انتقام جنایات عبدالعلی مزاری و کریم خلیلی» را گرفته‌اند. او ادعا کرده بود که نیروهای وابسته به حزب وحدت صدها پشتون را در بامیان به کوچ اجباری و قتل‌عام کشانده بودند. این ادعا از سوی منابع معتبر حقوق بشری و تحقیقی مورد تایید قرار نگرفته است. اما فاجعه‌ای را که طالبان خلق کردند، به عنوان یک رویداد هولناک تاریخی ثبت شده و مورد تایید قرار گرفته است. اظهارات فرمانده طالبان در آن زمان نشان می‌دهد که انگیزه کشتار جمعی مردم یکاولنگ قومی بوده است.
طالبان اکنون نیز متهم‌اند که براساس انگیزه‌ها و کدورت‌های قومی عمل می‌کنند.
کوچ اجباری مردم در مناطق غیرپشتون‌‌نشین، غصب زمین‌های مردمان بومی غیرپشتون، ترور نظامیان و نخبگان سیاسی و فرهنگی غیرپشتون از سوی طالبان، از مواردی است که در سه سال اخیر بارها گزارش شده است.
ریچارد بنت، گزارش‌گر ویژه سازمان ملل در امور حقوق برای افغانستان، نیز در این زمینه‌ها به تهیه گزارش پرداخت که از سوی طالبان به افغانستان ممنوع‌الورود گردید.