رسانهها به نقل از مقامهای طالبان گزارش دادهاند که سهیل شاهین رییس دفتر این گروه در قطر به عنوان سفیر طالبان در قطر گماشته شده و نعیم وردک سفیر طالبان در قطر به کابل فراخوانده شده و به حیث معاون اداری وزارت امور خارجه حکومت خود خوانده طالبان گماشته شده است.
رسانهها همچنان از تغییرات دیگری در وزارت امور خارجه طالبان خبر داده و گفتهاند که، عبدالقهار بلخی، سخنگوی این وزارت به عنوان رئیس اداره چهارم سیاسی و حافظ ضیاء احمد، به عنوان سخنگوی این وزارت تعیین شدهاند.
دفتر طالبان در قطر، در سال ۲۰۱۱ میلادی با هدف ایجاد یک آدرس سیاسی برای طالبان و پیشبرد گفتوگوهای این گروه با امریکاییها و دولت افغانستان، به حمایت سیاسی و مالی امریکا ایجاد گردید.
در سال ۲۰۱۸ مذاکرات صلح بین امریکا و طالبان در دفتر قطر با جدیت آغاز شد و منجر به امضای توافقنامه دوحه میان طرفین گردید. این توافقنامه که به توافقنامه دوحه معروف شده، طالبان را به همکار طالبان تبدیل کرد و وجهه سیاسی آنان را بهبود بخشید. توافقنامه دوحه را بسیاریها بسترساز برگشت طالبان به قدرت میدانند.
پس از برگشت طالبان به قدرت، در سه سال و نیم اخیر، طالبان از طریق دفتر قطر گفتوگوها و روابط دیپلماتیک عمدتن پنهان با کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای اروپایی و غربی را به پیش بردند.
هرچند طالبان به صورت رسمی از پایان کار دفتر قطر چیزی نگفتهاند اما برخی از ناظران احتمال بسته شدن این دفتر را مطرح کردهاند. گماشتن رییس دفتر قطر به عنوان سفیر و گماشته نشدن فرد دیگری به عنوان رییس دفتر قطر، این احتمال را تقویت کرده است.
دو روز پیش، سارا آدامز، عضو پیشین سازمان اطلاعات مرکزی امریکا-سیا، گفت که امریکا ماهانه مبلغ ۱۰ میلیون دالر برای مصارف دفتر طالبان در قطر پرداخت میکند. پرداخت این مبلغِ درشت برای دفتر طالبان در قطر، پرسشبرانگیز خوانده شده است.
در این اواخر به صورت کلی، مبالغ ارسالی کمکی امریکا به طالبان در محافل سیاسی و رسانهای امریکا پرسشبرانگیز شده است. دولت جدید امریکا به رهبری دونالد ترامپ که قرار است تا ۱۲ روز دیگر رسماً کارش را آغاز کند، با پرسش در مورد چرایی کمک نقدی به طالبان مواجه بوده است.
تیم بورچت یک عضو کانکرس امریکا، در نامهای به ترامپ نوشت که ارسال کمکهای نقدی به طالبان را متوقف کند. او در توجیه ارسال نامهاش به ترامپ گفت که حمله بعدی به امریکا با پول امریکاییها انجام خواهد شد. این عضو کانگرس تاکید کرده که طالبان از پولهای امریکا به تمویل تروریزم میپردازند.
دونالد ترامپ در پاسخ به نام تیم بورچت، با ابراز تعجب پرسیده که«واقعن ما این مقدار پول را به طالبان میفرستیم؟» اشاره او به بیش از سه میلیارد دالری است که براساس گزارش اداره بازرسی امریکا در امور بازسازی افغانستان، در سه سال و نیم اخیر از جانب امریکا به طالبان ارسال شده است.
پیشتر، ایلان ماسک میلیاردر امریکایی که ترامپ او را به عنوان وزیر دولت در امور کارآمدی منصوب کرده، نیز از ارسال کمکهای چند میلیارد دالری امریکا تعجب کرده و سوال مشابهی را پرسیده بود. آقای ماسک دو بار در یک فاصله زمان یک ماهه با تعجب در برابر پرسش خبرنگاران در مورد کمک امریکا به طالبان پرسید:«آیا واقعن ما از پول مالیهدهندگان امریکایی این مبلغ را به طالبان فرستادهایم؟»
با توجه به فشاری که بالای دولت ترامپ در مورد کمک به طالبان وجود دارد، آگاهان میگویند که ممکن است آقای ترامپ در سیاست امریکا در قبال طالبان بازنگری کند و احتمالاً کمکهای ارسالی به این گروه را متوقف یا محدود و مشروط به شرایط سختتری نماید.
دونالد ترامپ، افراد مخالف طالبان را در سمتهای مهم دولتش همچون مشاوریت امنیت ملی کاخ سفید، وزارت دفاع، وزارت امور خارجه و…گماشته است. ناظران میگویند که این رویکرد حاکی از احتمال سختگیری ترامپ با طالبان است.
به توجه به نکات فوق، میتوان گفت که احتمال بسته شدن دفتر قطر طالبان در نتیجه قطع کمکهای نقدی امریکا قوی است. به احتمال زیاد، امریکاییها کمک نقدی به این دفتر را قطع کردهاند و در نتیجه طالبان هم مجبور شدهاند که مسوولان این دفتر را به امور دیگری بگمارند. احتمال دومی این است که طالبان با درک اینکه احتمالا در آینده نزدیک، کمکهای مالی امریکا به این گروه کاهش یابد، در یک اقدام پیشگیرانه، حوزههای کاری وابسته به کمک نقدی امریکا را محدود کردهاند تا بتوانند با فشار ناشی از قطع کمکهای مالی امریکا مقابله نمایند.
سه روز پیش، شیرمحمد عباس استانکزی معاون سیاسی وزارت امور خارجه طالبان، دونالد ترامپ رییس جمهوری امریکا را مرد قاطع و جسور خواند و از او خواست که سفارت امریکا در کابل را بازگشایی کند.
ناظران میگویند که طالبان اهمیت کمکهای مالی امریکا برای دوام حاکمیت خود را درک میکنند و برغم گرفتن ژست ضد امریکایی در رسانهها، در خفا تلاش میکنند که رضایت رهبری جدید دولت امریکا را کسب کرده و از قطع احتمالی کمکهای نقدی امریکا جلوگیری نمایند.
با در نظرداشت روابط مخفی و استخباراتی نسبتن خوب امریکاییها با طالبان، احتمالاً طرفین توافقاتی پشت پرده در مورد چگونگی ادامه و حجم کمکها و معاملات فیمابین دو طرف انجام دادهاند که در مورد دفتر قطر طالبان، میتواند توافق به این شکل باشد که بدون اعلام رسمی، طالبان دفتر قطر را میبندند. امری که میتواند برای طرفین پوششی برای قطع یا محدود کردن کمکها ایجاد کند.
کمک نقدی امریکا به طالبان در سه سال و نیم اخیر، برای همه مایه شگفتی و یک امر نامتعارف و گیچ کننده است. زیرا طالبان و امریکا تا سه سال پیش خود را دشمن همدیگر معرفی میکردند. طالبان امریکا را کافر میخوانند که افغانستان را اشغال کرده بود و طالبان منحیث یک نیروی آزادیبخش بیست سال با امریکا جهاد کرد و سرانجام این کشور را شکست داد. امریکا نیز طالبان را در فهرست گروههای تروریستی قرار داده بود و برای بازداشت رهبران ارشد این گروه جوایز چندین میلیون دالر تعیین کرده بود. با توجه به این امر، دوام همکاری دوجانبه و کمک نقدی امریکا برای طالبان برای همه جای سوال و مایه تعجب بوده است. بنابراین، هر دو طرف نیاز دارند که رابطه خود را پنهان کنند.
نویسنده: نورالله ولیزاده، روزنامهنگار