گوردون براون نخست وزیر پیشین بریتانیا در مقالهای در روزنامه «پروجکت سندکیت»، به سیاستهای زنستیزانه طالبان پرداخته و خواهان اقدامات عملی جامعه جهانی در بازخواست از طالبان شده است. آقای برون در این مقاله نتیجه گرفته که در حالی که نقض حقوق بشر از سوی طالبان ادامه دارد، جامعه جهانی نمیتواند یک سال دیگر انفعال را تحمل کند.
مقاله آقای براون را خبرگزاری پورانا به فارسی برگردان نموده است.
متن مقاله گوردون براون:
با تشدید ظلم و ستم طالبان بر زنان و دختران، جامعه جهانی باید رهبران افغانستان را مورد بازخواست قرار دهد. به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی به عنوان یک جنایت براساس قوانین بینالمللی، گامی تاریخی در جهت پایان دادن به تبعیض سیستماتیک علیه زنان در افغانستان، ایران و فراتر از آن است.
رهبران طالبان افغانستان با متقاعد شدن به اینکه تفسیر آنها از اسلام تنها تفسیر مشروع است، همچنان به صدور احکامی ادامه میدهند که حقوق و آزادیهای زنان و دختران این کشور را سلب میکند. آخرین فرمان آنها زنان افغانستان را که قبلاً از صحبت در ملاء عام منع شده بودند، از خواندن نماز با صدای بلند یا تلاوت قرآن در حضور زنان دیگر منع میکند. محمد خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر گفت:«وقتی زنان مجاز به تکبیر یا اذان نیستند، قطعاً نمیتوانند آواز یا موسیقی بخوانند.»
همین چند ماه پیش، امیدی وجود داشت که طالبان ممکن است محدودیتهای خود را بر تحصیل زنان و دختران کاهش دهد. در عوض، به نظر می رسد که رژیم طالبان قصد دارد سیستم آپارتاید جنسیتی خود را تثبیت کند. در پاسخ، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در افغانستان – که همچنان از ورود به این کشور منع شده است – بررسی سیاستهای سرکوبگرانه طالبان را آغاز کرده و آخرین فرمان آن را «لحظه محوری»خوانده است.
در همین حال، کمیته ششم (حقوقی) سازمان ملل متحد اخیراً پیشنویس معاهده جهانی را تصویب کرد که جنایات علیه بشریت را هدف قرار میدهد. همانطور که بسیاری از گروههای حقوق بشر، از جمله عفوبینالملل، استدلال کردهاند، این معاهده، که موضوع بحث بیشتر در جنوری ۲۰۲۶ خواهد بود، باید آپارتاید جنسیتی را به عنوان یک جرم تحت قوانین بینالمللی به رسمیت شناخته و مدون کند. چنین نامگذاری نشان دهنده گامی تاریخی در جهت پایان دادن به تبعیض، ستم و انقیاد سیستماتیک زنان و دختران در افغانستان، ایران و فراتر از آن خواهد بود.
آپارتاید جنسیتی طالبان بر نیاز فوری برای مقابله با این شکست اخلاقی عمیق تاکید دارد. در سه سال گذشته، رژیم طالبان دختران و زنان جوان افغانستان را از دسترسی به مدارس و دانشگاه ها محروم کرده، زنان را از اکثر اشکال کار منع کرده، آنها را از سفر بدون همراه مرد منع کرده است، و آنها را از بیشتر فضاهای عمومی محروم کرده است. این قانون همچنین زنان را ملزم میکند برقع بپوشند که سر تا پا آنها را بپوشاند.
در ماه اگست، طالبان تلاشهای خود را برای ساکت کردن زنان تشدید کرد و آنها را از خواندن، تلاوت و سخنرانی در جمع منع کرد. در جریان مذاکرات چندجانبه در دوحه در اوایل سال جاری، زنان و گروههای زنان افغانستان حذف شدند، در حالی که رژیم طالبان حتی از اعتراف به وضعیت اسفناک آنها خودداری کرد.
علیرغم این محدودیتها، دختران افغانستان- که بسیاری از آنها در زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ در مکتب بودند- همچنان رویای دکتر، پرستار، معلم، مهندس و کارآفرین شدن را در سر میپرورانند. برخی با تقبل خطر بزرگی برای خود و خانوادههایشان، در مکاتب زیرزمینی شرکت میکنند، در طرحهای آموزشی محلی در خانه شرکت میکنند، یا آموزش از راه دور را دنبال میکنند. تعداد اندکی موفق به ترک کشور برای تحصیل در خارج از کشور شدهاند. اما این تلاشها برای از بین بردن شگاف بین تعداد دخترانی که طبق قوانین بینالمللی مستحق تحصیل هستند و آنهایی که آموزش میبینند، بسیار ناچیز است.
ظلم و ستم بر زنان افغانستان پیامدهای گسترده و ویرانگری داشته است. بر اساس گزارش اخیر زنان سازمان ملل متحد، ازدواج کودکان تا حدودی به دلیل محرومیت دختران از تحصیلات متوسطه ۲۵ درصد افزایش یافته است. پریشانی روانی، افسردگی، و اقدام به خودکشی نیز افزایش یافته است و خطر مرگ و میر مادران حداقل ۵۰ درصد افزایش یافته است که با افزایش مرگ و میر زایمان در میان دختران جوان تقویت شده است.
مایه دلگرمی است که جامعه بینالمللی در بسیج پاسخ قانونی به سیاستهای ظالمانه طالبان پیشرفت داشته است. در مارچ ۲۰۲۳، حقوقدانان برجسته افغانستان و مدافعان حقوق زنان کمپاین پایان آپارتاید جنسیتی را راه اندازی کردند و خواستار به رسمیت شناختن آن به عنوان یک جنایت بینالمللی شدند. با تکیه بر این حرکت، گروه کاری سازمان ملل در نشست اپریل ۲۰۲۴ کمیته حقوقی در مورد تبعیض علیه زنان و دختران توصیه کرد که آپارتاید جنسیتی را در پیش نویس معاهده جنایات علیه بشریت بگنجاند و چندین کشور عضو از گنجاندن آن حمایت کردند.
بحثها در جنوری ۲۰۲۴، تعریف پیشنهادی زیر را برای آپارتاید جنسیتی کرد: «اعمال غیرانسانی ارتکاب یافته در چارچوب یک رژیم نهادینه شده تبعیض، ستم و سلطه یک گروه بر گروه دیگر یا گروههای دیگر، بر اساس جنسیت و با نیت حفظ آن رژیم انجام میشود.» این تعریف شامل نقض حقوق اساسی بشر مانند دسترسی به آموزش، مراقبتهای بهداشتی و اشتغال و همچنین آزادی بیان، اجتماعات و مشارکت در زندگی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی میشود.
اما این سوال باقی میماند: آیا معاهده پیشنهادی میتواند عدالت را برای قربانیان تبعیضهای سیستمی اجرا کند؟ در حالی که امضاکنندگان را ملزم به تعقیب جنایات علیه بشریت میکند، میکانیزمهای اجرایی آن محدود است. کشورهای عضو ملزم به همکاری و ارائه کمک حقوقی در مورد موضوعاتی مانند استرداد هستند، اما پیشنویس فعلی فاقد تعهد قاطع برای سرکوب جنایات است. علاوه بر این، یک ماده کلیدی کنوانسیون بینالمللی ۱۹۷۳ در مورد سرکوب و مجازات جنایت آپارتاید صراحت دارد. پیشنویس معاهده بر مسئولیت کیفری افراد تمرکز دارد و نقش نهادها و سازمانها در ایجاد و حفظ آپارتاید جنسیتی را نادیده میگیرد.
جامعه بینالمللی باید روشن کند تا زمانی که رژیم طالبان به جنگ علیه زنان پایان ندهد، روابط با طالبان را عادی نخواهد کرد و کشورهای عمدتاً مسلمان میتوانند نقش مهمی ایفا کنند. قابل ذکر است که قطر- که مدتها است به عنوان یک میانجی بین طالبان و غرب عمل میکند- مانند عربستان سعودی، سیاست های طالبان را محکوم کرده است. امارات متحده عربی پا را فراتر گذاشته و ممنوعیت تحصیل دختران در افغانستان را به عنوان نقض «آموزه های اسلام» محکوم کرده که «باید سریعاً معکوس شود.»
اکنون، کشورهای دارای اکثریت مسلمان باید تلاش کنند تا یک پرونده علیه افغانستان به دلیل نقض کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان در دادگاه بینالمللی دادگستری مطرح شود. انجام این کار پیام روشنی را ارسال می کند: تا زمانی که رژیم طالبان سیاستهای ظالمانه خود را حفظ کند، هیچ ادغام مجدد خزنده یا به رسمیت شناختن عملی آن وجود نخواهد داشت.
نکته مهم این است که چنین اقدامی پیامی از همبستگی و امید به دختران و زنان جوان افغانستان خواهد داد که رنج آنها نادیده گرفته نشده است و عاملان ستم پاسخگو خواهند بود. در حالی که این نقض فاحش حقوق بشر ادامه دارد، جهان نمیتواند یک سال دیگر انفعال را تحمل کند.
