محمد آغا حکیم، والی طالبان برای پنجشیر در یک سخنرانی در میان باشندگان ولایت پنجشیر گفته که هبتالله آخندزاده رهبر غایب این گروه توجه ویژهیی به پنجشیر، نسبت به دیگر ولایتهای افغانستان دارد.
تلویزیون حکومتی زیر اداره طالبان، بخشی از سخنرانی والی پنجشیر را نشر کرده که وی در آن از توجه ویژه هبتالله آخندزاده سخن میگوید و تصریح میکند که رهبر طالبان استثناهای زیادی برای پنجشیر و باشندگان آن قائل است که برای دیگر ولایتها فراهم نیست.
والی طالبان در پنجشیر مشخص نمیکند که چگونه رهبر این گروه به پنجشیر توجه ویژه دارد و مصدایق آن کدام است. در باره چرایی توجه رهبر طالبان به پنجشیر، نیز والی طالبان در این ولایت چیزی نمیگوید. او به صورت کلی و مبهم از توجه ویژه رهبر طالبان یاد میکند اما مثالی ارایه نمیکند.
البته در این شکی نیست که طالبان و رهبر این گروه به پنجشیر توجه ویژه دارند. اما این توجه جنبه مثبت و حمایتی نداشته که بتوان آن را به عنوان یک امتیاز برای پنجشیر نسبت به دیگر ولایتها در نظر گرفت.
طبق گزارشها، طالبان در پنجشیر حدود سی هزار جنگجوی غیربومی را مستقر کرده که باشندگان پنجشیر میگویند این امر، ولایت پنجشیر را به یک اردوگاه نظامی مبدل کرده است. گزارشها، همچنان از رفتار زشت و خصمانه طالبان با پنچشیریان حکایت دارد. طالبان تعداد زیادی از پنجشیریان را به زندان افگنده و حتا در بیرون از پنجشیر نیز طالبان پنجشیری ها را بازداشت و به زندان منتقل میکنند. کارمندان دولتی و حتا افراد طالبان و مردم محل در پنجشیر حق استفاده از تلفنهای هوشمند را ندارند. مردم محل میگویند که برای رفتن به چراگاهها و علفچرهای خود باید از افراد طالبان اجازهنامه کتبی دریافت کنند. طبق گزارشها، طالبان چندین پایگاه را در اختیار شبکه تروریستی القاعده در پنجشیر قرار داده است. توجه ویژه طالبان به پنجشیر همچنان در فروش و به حراج گذاشتن معادن زمرد پنجشیر، نیز قابل یادهانی است. همچنین برخی از منابع میگویند که طالبان در پنجشیر برای عربها و پشتونها و ملیتهای بیگانه دیگر شناسنامه پنجشیر توزیع میکنند و این نیز به معنای توجه ویژه طالبان به این ولایت است.
موارد بالا، نشان میدهد که طالبان و رهبر این گروه توجه ویژهای به پنجشیر دارند و این ولایت را بیش از همهجا تحت فشار و نظارت گرفتهاند. پر واضح است که این موارد آن چیزی نیست که والی پنجشیر از آن به عنوان یک مزیت برای پنجشیریان یاد کند.
دلایلی که طالبان و رهبر این گروه به پنجشیر توجه ویژه دارند، نیز روشن است.
پنجشیر، زادگاه احمدشاه مسعود، فرمانده کل جنبش مقاومت ضد طالبان در سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰، است. در آن سالها، طالبان تلفات سنگینی را در تهاجمهای سنگین برای اشغال پنجشیر متقبل شدند اما قادر به تسخیر پنجشیر نشدند. این امر کینه عمیق در دلهای طالبان و رهبران این گروه علیه پنجشیر ایجاد کرده است و توجه امروزی طالبان به پنجشیر در جنبههای منفی آن از همین کینههای سرچشمه میگیرد.
پنجشر در دور دوم برگشت طالبان به قدرت نیز به مرکز مقاومت علیه این گروه مبدل شد. احمد مسعود، فرزند احمدشاه مسعود، مقاومت مسلحانه علیه طالبان را در پنجشیر تشکیل داد و برای مدتی علیه طالبان جنگید. هرچند اینبار مقاومت در پنجشیر چنانکه انتظار میرفت، دوام نیاورد اما نزدیک به یک سال طالبان مجبور شدند که جنگهای خونینی را در پنجشیر راهاندازی کنند. هرچند از سال ۱۴۰۲ به بعد مقاومت مسلحانه در پنجشیر تضعیف شد اما هنوز هم برخی از فرماندهان ارشد مقاومت در نقاط مرتفع پنجشیر اعلام حضور کرده و طالبان را به جنگ فرا میخوانند. این امر باعث شده که طالبان تمامی نیروهای رزمی و خطرناک خود را در پنجشیر نگهدارد و پنجشیر را به قلعه نظامی مبدل کند.
سومین دلیل میتواند روحیه ضد طالبانی و سلحشوری پنجشیریان در برابر طالبان باشد. با وجود تضعیف مقاومت در پنجشیر، مردم این ولایت هنوز هم روحیه بلند ضد طالبان را حفظ کرده و به استثنای تنی چند از طالبان محلی، بقیه مردم این ولایت با نفرت بزرگ علیه طالبان زندگی میکنند و این چیزی است که طالبان را در پنجشیر و از ناحیه پنجشیر در ترس و تشویش نگهمیدارد. همین یک روز پیش والی پنجشیر خواستار حمایت و همکاری مردم با طالبان شد. ناظران میگویند که مقامهای محلی طالبان در پنجشیر از وجود فاصله عمیق میان مردم و طالبان در این ولایت نگران و هراسان اند و به همین دلیل کوشش میکنند که مردم را ترغیب به حمایت از طالبان نمایند.
در واقع سه دلیل عمده ذکر شده در بالا، باعث میشود که پنجشیر و خطرهای احتمالی برخاسته از آن برای رهبران طالبان همچنان در مرکز توجه باشد.
میتوان گفت که پنجشیر هنوز هم از دید طالبان، به عنوان یک مشکل حل ناشده باقی مانده و برای حل آن، طالبان دست به اقداماتی مانند بازداشتهای گسترده باشندگان این ولایت به اتهام همکاری با جبهه مقاومت، ممنوعیت استفاده از گوشیهای هوشمند و ساخت پایگاههای بزرگ نظامی در این ولایت زده اند.
اما چنانکه گفته شد، توجه به این معنا در پنجشیر، نه تنها که منفعتی برای پنجشیریان نداشته بلکه باعث آزار و اذیت شدید آنان شده است. در واقع توجه طالبان به پنجشیر شبیه توجه زندانبانان به زندانیان است. توجهی که برای مردم به معنای فشار مداوم و نظارت مداوم و دردسر مداوم است. مسلماً که هدف والی پنجشیر چنین توجهی نبوده است.
اگر والی پنجشیر اندکی توضیح در مورد چگونگی توجه رهبر طالبان به پنجشیر ارایه میکرد، میشد که در باره آن تبصره کرد. گزارشهایی در باره اینکه رهبر طالبان به پنجشیر توجه کرده باشد، منتشر نشده است.
به احتمال زیاد اشاره والی پنجشیر به اظهاراتی باشد که رهبر طالبان و مقامهای این گروه در باره پنجشیر مطرح میکنند. مقامهای طالبان بارها از توجه به پنجشیر سخن گفتهاند اما این سخنها در حد سخن بوده است.