شام امروز، سهشنبه، ۲۴ میزان/مهر، بیستوسومین نشست سازمان همکاریهای شانگهای دراسلامآباد پاکستان برگزار شد.
افغانستان به عنوان یکی از اعضای ناظر در این سازمان، برای چهارمین سال متوالی در نشستهای شانگهای غیبت دارد و دلیل آن حاکمیت غیررسمی طالبان بر افغانستان است. حکومت خوانده طالبان تا کنون از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده و به همین دلیل در نشستهای بینالمللی از طالبان برای اشتراک دعوت نمیشود.
با توجه به اینکه طالبان تا رسیدن به قدرت، یک گروه تحتالحمایه پاکستان بود، انتظار میرفت که اسلامآباد در امر برسمیت شناسی طالبان پیش قدم شود و به ویژه پاکستان به عنوان یکی از اعضای مهم سازمان همکاریهای شانگهای برای حضور طالبان در نشستهای این سازمان کمپاین کند اما امسال نشست شانگهای در حالی در اسلامآباد برگزار شده که رابطه طالبان و پاکستان بیش از هر زمانی سرد و در سایه تنشهای شدید از رهگذر ناامنیهای پاکستان قرار دارد.
پاکستان در یک سال اخیر ناآرامیهای شدید را تجربه کرده و مقامهای امنیتی این کشور اعلام کرده اند که ۷۰ درصد حملات تروریستی بر نیروهای دولتی این کشور افزایش یافته است. همین یک روز پیش جرگه پشتونهای پاکستان پس از تنش و تقابل شدید با حکومت مرکزی در حالی برگزار شد که بسیاری از ناظران مطالبات آن را متمایل به تجزیهطلبی میدانند. با توجه با ناآرامیهای رو به افزایش در پاکستان، نشست شانهگای تحت تدابیر بسیار شدید امنیتی برگزار شده است.
ناظران میگویند که وضعیت آشفته پاکستان، این کشور را بیشتر متمایل به حضور فعالانه و مشتاقانه در چارچوبهای همکاری منطقهای میسازد که شانگهای با توجه به ماهیت امنیتی آن یکی از این چارچوبهای همکاری منطقهای است.
دعوت نشدن از طالبان در نشست شانگهای اگر از یک طرف به معنای تدوام انزوای بینالمللی و نارضایتی جامعه جهانی از رژیم حاکم در کابل است، از جانب دیگر به معنای از دست رفتن فرصتهایی است که افغانستان میتواند با حضور در نشستهای بزرگ منطقهای از آن بهرهبرداری کند. در واقع افغانستان برای چهارمین سال متوالی فرصتهای توسعه روابط منطقهای را بخاطر حضور طالبان در حاکمیت از دست میدهد.
نکته مورد توجه دیگر در نشست امسال شانگهای، حضور وزیر امور خارجه هند در این نشست است. پس از ده سال این اولین بار است که وزیر امورخارجه هند به پاکستان رفته است. روابط هند و پاکستان همواره پرتنش بوده است.
امنیت منطقهای، همکاری و توسعهی اقتصادی و مبارزه با تروریسم از موضوعات محوری مورد بحث در نشست امسال شانگهای عنوان شده است.
روسیه، هند و چین، سه کشور قدرتمند منطقهای از اعضای کلیدی سازمان همکاری شانگهای به شمار میروند. تاجیکستان، ازبیکستان، قرقیزستان، قزاقستان، پاکستان و ایران نیز از اعضای اصلی این سازمان منطقهای به شمار میروند. ایران پارسال به صورت رسمی عضویت شانگهای را بدست آورد.
افغانستان از سال ۲۰۱۲ به این طرف، در کنار بلاروس و بلغارستان از اعضای ناظر در سازمان همکاریهای شانگهای بوده اما از وقتی طالبان به قدرت رسیدهاند، افغانستان در نشستهای شانگهای حضور نداشته است.
حکومت خود خوانده طالبان بدلیل رفتارهای ضد حقوق بشری، نقض گسترده حقوق زنان، انحصار شدید قومی و سیاسی قدرت و موجودیت گروههای مختلف تروریستی در افغانستان، تا کنون از سوی جامعه جهانی برسمیت شناخته نشده است. جامعه جهانی بارها از طالبان خواسته که با رعایت حقوق بشر، تشکیل حکومت فراگیر، رفع محدودیتها علیه زنان و مبارزه موثر با گروههای تروریستی زمینه برسمیت شناسی حاکمیت خود را فراهم سازند اما این گروه به خواستهای جهانی تمکین نکرده و با تاکید بر اجرای قوانین سختگیرانه و رفتار خشن با مردم افغانستان موجی از مهاجرت و فقر و بی ثباتی اجتماعی را در داخل دامن زده است.