منابع مردمی در پروان میگویند که آمار مبتلایان به یک بیماری ناشناخته در این ولایت روبه افزایش است و از ۵۰۰ تن به ۷۰۰ تن رسیده است.
این بیماری که تا کنون شناخته نشده، اسهال، تب، دلبندی و بیحالی همزمان را به همراه دارد و ساری است.
یک هفته پیش(۴ میزان/مهر)منابع مردمی در پروان از شیوع این بیماری در شهرستان/ولسوالی شنواری ولایت پروان خبر دادند و گفتند که تا کنون ۵۰۰ تن به این بیماری مبتلا شده، ۲ تن جان باخته و وضعیت صحی ۵۰ تن دیگر وخیم است.
حکمتالله شمیم سخنگوی والی طالبان در پروان به نقل از مسوولان شفاخانه مرکزی این ولایت به رسانهها گفته بود که تعداد افراد مبتلا به این بیماری در حال افزایش است.
دوکتوران شفاخانه مرکزی پروان نیز گفته بودند که اگر افراد مصاب به این بیماری در وقت معین آن به نزد داکتر و مراکز صحی انتقال داده نشوند جان خود را از دست میدهند.
باشندگان «دره کفشان» شهرستان شینواری ولایت پروان که بیماری در آنجا شیوع پیدا کرده نیز از نبود داکتر، دوا وکمبود امکانات صحی در مرکز صحی شینواری و شفاخانه مرکزی پروان شکایت کرده و گفتند که اگر به این موضوع رسیدگی عاجل نشود، جان انسانهای زیادی در خطر است.
طالبان به مسوولان صحی دستور داده اند که حرف نزنند
منابع مردمی میگویند که طالبان برای رسیدگی به این مشکل تا کنون چارهای نسنجیدهاند. تنها کاری که طالبان در این زمینه انجام دادهاند این است که به گفته منابع، وزارت صحت عامه طالبان در مکتوبی به دوکتوران مراکز صحی شهرستان شینواری، شفاخانه مرکزی پروان و شفاخانه انتانی کابل دستور داده که از هرگونه اظهار نظر در مورد این بیماری و آمار ابتلای افراد به آن جداً خودداری کنند. در مکتوب وزارت صحت طالبان هرگونه، عکسبرداری، فیلمبرداری و مصاحبه گرفتن از دوکتوران، مسوولان، بیماران و نزدیکان بیماران در مراکز صحی ممنوع شده است.
یکی از خبرنگاران یک رسانه محلی در پروان گفت که هرچه تلاش کردیم نتوانستیم با دوکتوران شفاخانه مرکزی پروان در این زمینه صحبت کرده و از آنان اطلاعاتی در باره این بیماری دریافت کنیم. به گفته این منبع دوکتوران همین که با درخواست مصاحبه مواجه میشوند،«فرار» میکنند و میگویند که به ما اجازه نیست که در این باره صحبت کنیم.
وضعیت شیوع بیماری در محل وخیم است
یکی از منابع از دره کفشان شهرستان شینواری به خبرگزاری پورانا گفت که «وضعیت خیلی وخیم است.»او گفت که وضعیت چنان تاسفبار است که«اصلاً آدم حیران میماند که چگونه صحبت کند.» این منبع میگوید که وقتی به یگانه مرکز صحی در شهرستان کفشان بروید، میبینید که صدها طفل و زن و مرد در حالی که مجالی به حرکت و حتا صحبت کردن ندارند، در اطراف مرکز صحی و در زیردیوارها و بر روی زمین نشسته و فقط از نگاه خیره و بیرمق شان میدانید که زندهاند و نفس میکشند و تمام. آنان حرف زده نمیتوانند و حرکت کرده نمیتوانند و به سختی تا آنجا توسط نزدیکان شان آورده شده و در زیر آفتاب در انتظار داکتر و دوا هستند
به گفته منبع، کمبود داکتر، نبود دوا و امکانات باعث شده که بیماران ساعاتها انتظار بکشند. منبع میگوید که در یک روز کاری داکتر در مرکز صحی شینواری توانستند ۱۷۰ نفر را ببینند و آنهم کسانی را که بسیار در وضعیت وخیم قرار داشتند. دوکتوران در بین بیماران میگردند تا ببینند که وضعیت چه کسی زیاد وخیم است و آن را معاینه میکنند.
مردم فقیر اند و نمیتوانند بیماران را به مرکز منتقل کنند
در پاسخ به این سوال که چرا بیماران به شفاخانه مرکزی پروان منتقل نمیشوند، این منبع مردمی میگوید که راه بسیار طولانی است. مردم خودشان فقیر هستند و بسیاری کرایه راه برای انتقال مریض خود را ندارند.«دولت» نیز امکانات ترانسپورتی برای انتقال بیماران فراهم نمیکند. یک امبولانس است که روزانه سه تا چهار مریض را به چاریکار منتقل میکند اما بقیه مریض ها در همانجا انتظار داکتر و دوا را میکشند.
گفتنی است که در گزارشهای اولیه پیرامون شیوع این بیماری، آمده بود که شماری از بیماران به شفاخانه انتانی کابل جهت مداوا منتقل شدهاند. اطلاعاتی در مورد اینکه وضعیت بیماران در شفاخانه انتانی کابل چگونه است، وجود ندارد. اما شفاخانه انتانی نیز یکی از شفاخانههای دولتی است که از امکانات چندانی برخوردار نیست.
دره کفشان شهرستان شینواری حدود سه ساعت از شهرچاریکار مرکز ولایت پروان فاصله دارد و یک منطقه دورافتاده و کوهستانی است. مردم این منطقه از اقتصاد ضعیفی برخوردارند و از طریق کشاورزی و مالداری امرار معاش میکنند.
این در حالی است که مسوولان شفاخانه مرکزی پروان نیز از کمبود داکتر و دارو و امکانات صحی شکایت دارند. این منبع مردمی که یکی از نزدیکانش را برای مداوا به شفاخانه مرکزی پروان منتقل کرده است، میگوید که در شفاخانه مرکزی پروان نیز وضعیت خوب نیست و کمبود داکتر و دوا در اینجا نیز وجود دارد و رسیدگی درست به بیماران صورت نمیگیرد.
منبعی که با خبرگزاری پورانا در این مورد صحبت کرد، یکی از باشندگان شهرستان شینواری ولایت پروان است که برای مداوای بیماری یکی از نزدیکانش به چاریکار رفته و در آنجا با یکی از خبرنگاران محلی روبرو شده و به شرط افشا نشدن نامش در این باره حاضر به صحبت شده است.
خبرنگار محلی پروان نیز به شرط افشا نشدن هویتش، زمینه مصاحبه این باشنده شهرستان شینواری را با خبرگزاری پورانا فراهم کرده است. این باشنده شینواری، دو روز پیش به چاریکار رفته و اطلاعاتی که او در مورد وضعیت فراگیری بیماری در شینواری ارایه کرده، مربوط دو روز پیش است.
ترس و احتیاط منابع مردمی و رسانهای در ارایه اطلاعات در مورد مسایل حتا صحی و اجتماعی نشان میدهد که طالبان تا چه حد فضای اطلاع رسانی را محدود ساخته اند. مردم حتا در باره بیماری خود حق صبحت با رسانهها را ندارند.
رسانههای محلی پروان نیز حق ندارند که در همچو موارد که ربطی به مسایل سیاسی و امنیتی هم ندارد، گزارش تهیه کنند. در نتیجه مشکلات بسیار جدی و حاد مردم از انظار عمومی پنهان میماند و امکان فراهم شدن کمک به نیازمندان نیز از بین میرود.
دلیل ممنوعیت سخن گفتن در این مورد چیست؟
خبرنگاران محلی پروان میگویند دلیل اینکه طالبان در این مورد اجازه تهیه گزارش و صحبت با رسانه ها را به مسوولان نمیدهند، این میتواند باشد که این گروه چون نتوانسته این بیماری واگیر را شناسایی یا امکانات درمانی را برای بیماران فراهم کند.
به گفته خبرنگاران پروان، یکی از روشهای طالبان در مواجهه با مشکلات و بحرانها، پنهان کردن و اجبار دیگران به سخن نگفتن است. به گفته آنان طالبان در هر موردی چنین میکنند. بجای حل مشکلات، سخن گفتن در باره آن را ممنوع میکنند.
بحران نظام صحی
با برگشت طالبان به قدرت، بسیاری از نهادهای کمک کننده بینالمللی که در بخش صحی افغانستان را کمک میکردند، فعالیتهای را محدود یا متوقف کردند. این امر باعث شده که نظام صحی افغانستان به شکل بیسابقه دچار بحران شود. نهادهای ناظر بینالمللی میگویند که اگر در این زمینه توجه نشود، بحران نظام صحی به تعمیق فاجعه بشری در افغانستان میانجامد.
باید گفت که زمان دقیق ابتلای مردم به این بیماری ناشناخته، به اول میزان/مهر بر میگردد. چهار روز پس از شیوع این بیماری و زمانی که تعداد مبتلایان به ۵۰۰ تن رسید، این موضوع رسانهای شد.