بخش عمده عوامل مهاجرت جوانان تحصیل کرده از افغانستان در دو سال گذشته فقر و بیکاری عنوان شده است.
دهها تن از جوانان تحصیل کرده در ولایتهای مختلف افغانستان گفته اند که پس از روی کار آمدن طالبان، آنان بارها به ادارههای مختلف حکومتی جهت پیدا کردن کار مراجعه کرده اند اما طالبان آنان را نپذیرفتهاند.
آنان گفته اند که طالبان در ادارههای مربوطه شان، به جای افراد تحصیل کرده و متخصص، کسانی را به پستهای حکومتی ترجیع میدهند که «ملا هستند و آموزشهای دینی»دیدهاند.
شماری از این جوانان که به دلیل پذیرفته نشدن در ادارههای حکومتی از سوی مقامهای طالبان، مجبور شده اند کارهای شاق، مانند خشت پذیری یا «کراچیوانی» انجام بدهند، گفته اند که به هر اداره که مراجعه کردهاند، طالبان گفته اند که اولویت به«مخلصان» و کسانی داده میشود که «تعلمات دینی» دارند.
یکی از جوانان ولایت فاریاب به «رادیو آزادی» گفته است که از دانشکده روزنامهنگاری دانشگاه لیسانس/کارشناسی دارد و در «سه سال گذشته ۲۸ بار به ادارههای محلی طالبان مراجعه کرده و هربار جواب رد شنیده است. او گفته که برای استخدام، یا طالب باشی و یا تحصیلات «ملایی» داشته باشی و برای دیگران اصلا کار داده نمیشود.»
جوانان تحصیلکرده گفته اند، دلیل فرار و آواره شدن بیشتر جوانان از کشور در پهلوی آزار و ازیت شدن از سوی طالبان و محدود شدن آزادیهای فردی، فقر و بیکاری است.
سید مهران هاشمی، که از دانشگاه کابل کارشناسی علوم سیاسی دارد، گفته که«در کابل زادگاه خودم، بیشتر از همه جا خود را آواره و بیگانه احساس میکنم، وقتی به ادارههای حکومتی مراجعه میکنم، به زبانی که صحبت میکنم مسوول اداره نمیخواهد صحبت کند. وقتی میگویم کار میخواهم برایم میگویند حق با کسانی است که در جهاد شرکت داشتند، درس و دیپلم خودت هیچ ارزشی ندارد. خوب با این وضعیت جوانان مجبور هستند با پذیرفتن سختیها و حتا مرگ افغانستان را ترک کنند. ما واقعن اینجا آواره و بیچاره هستیم.»
این جوانان مدعی شده اند که در حکومت خودخوانده طالبان، در فرآیند استخدام کارمندان خدمات عامه، تبعیض جدی قومی و زبانی و سیاسی وجود دارد.
چندی پیش ندامحمد ندیم وزیر تحصیلات عالی طالبان گفته بود که«طالب بودن» و اسنادی که نشان دهد یک متقاضی کار در گروه طالبان عضویت داشته، ارجحتر از اسناد تحصیلی ماستری و دوکتورا است.