اسکندر مومنی، وزیر امور داخله ایران، با بیان اینکه کشورش بیشتر از این توان و تحمل«مهاجران افغانستان» را ندارد و شرایط برای ایرانیان دشوار شده، گفته است که افغانستانیها برگردند و«وطن خود» را بسازند.
آقای مومنی، که دوشنبه شب۱۹ سنبله/ شهریور، در یک برنامه تلویزیونی درباره طرح موسوم به «ساماندهی اتباع خارجی» صحبت میکرد، عامل افزایش بیکاری در ایران را مهاجران افغانستان عنوان کرده و گفته است که «فرصتهای شغلی» را آنان گرفتهاند.
وزیر امورداخله ایران بار دیگر بر اخراج مهاجران افغانستان از کشورش تاکید کرده و افزوده است که در قدم نخست آنانی که غیرقانونی وارد ایران شده اند اخراج میشوند. او گفته که«در همه دنیا همین است و مهاجران باید به سازوکار کشور میزبان احترام بگذارند.»
آقای مومنی از همان ابتدا که به حیث وزیر امور داخله ایران گماشته شد، در مجلس شورای اسلامی اعلام کرد که«نخستین برنامه او، اخراج مهاجران افغانستانی از کشور» خواهد بود.
چندروز پیش نیز وزیر امور داخله ایران از روی دست بودن طرح جامع ساماندهی مهاجران در این کشور خبر داده و گفته بود که به زودی این طرح تدوین و اجرایی میشود.
این اظهارات در حالی بیان میشود که مهاجران افغانستان مقیم در ایران، میگویند که در این اواخر بازداشت و اخراج اجباری مهاجرین به شکل بیسابقه شدت گرفته و روزانه هزاران نفر از سوی پولیس ایران بازداشت و اخراج میشوند.
این در حالی است که براساس گزارش نهادهای بینالمللی، روند مهاجرت از افغانستان نیز به دلیل وضعیت بد اقتصادی و رفتارهای سرکوبگرانه طالبان تشدید شده و روزانه هزاران نفر مجبور به ترک کشور شان میشوند. یعنی در افغانستان نیز نه تنها زمینه کار مساعد نیست، بلکه حتا در مواردی ادامه حیات برای بسیاریها در این کشور وجود ندارد. گزارشهای زیادی وجود دارد که افراد اخراج شده از ایران توسط طالبان به قتل رسیدهاند.
مهاجرین افغانستان مقیم ایران میگویند که مهاجرین افغانستان نه تنها به اقتصاد ایران آسیب نمیرسانند بلکه حضور آنان باعث شده تا کارفرمایان ایرانی نیروهای کار ارزان قیمت در اختیار داشته باشند که این امر در رشد اقتصاد ایران کمک کننده است. آنان میگویند که کارگران ایرانی با حقوق ناچیزی که به کارگران مهاجر پرداخت میگردد، حاضر نیستند که کار کنند.
یکی از دلایل مهاجرت گسترده مردم افغانستان به ویژه اقوام فارسی زبان به ایران این است که آنان در ایران با مشکل فهمیدن زبان مواجه نیستند و به سادگی میتوانند جذب بازار کار ایران شده و از نظر فرهنگی نیز زودتر میتوانند خود را با جامعه ایران سازگار بسازند.
آگاهان به این باور اند که در دولت ایران دو دیدگاه در مورد مهاجران افغانستان وجود دارد. یک دیدگاه بر اخراج بیقید و شرط مهاجران تاکید دارد و دیدگاه دیگر، با اشاره به جنبه های بشردوستانه موضوع، بر قانونمندسازی حضور مهاجران تاکید دارد.