مقامهای محلی طالبان در شمال افغانستان از سفر ملا هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه به ولایتهای شمالی کشور خبر دادهاند.
رهبر طالبان تا کنون در انظار عمومی ظاهر نشده و عکس و ویدیوی جدیدی نیز از زمانی که طالبان به قدرت رسیدهاند از او منتشر نشده است. سخنگویان طالبان هر بار که از حضوررهبر این گروه در جمع مقامهای طالبان یا مردم سخن میگویند، عکس و فیلمی منشتر نمیکنند.
روز گذشته ریاست اطلاعات و فرهنگ حکومت خودخوانده طالبان در جوزجان از حضور رهبر این گروه در این ولایت و دیدار از«دشت لیلی» خبر داد.
این نخستین سفر ملاهبتالله آخنده رهبر طالبان به شمال افغانستان است. ملاهبتالله، در ولایت جنوبی کندهار مستقر شده و کمتر به بیرون از این ولایت میرود.
دشت لیلی واقع شده در ولایت شمالی جوزجان جایی است که در جنگهای سالهای ۱۳۷۵-۱۳۷۹ صدها تن و به روایتی هزاران تن از جنگویان طالب بدست نیروهای مارشال دوستم کشته و همانجا دفن شدند.
طالبان پس از برگشت دوباره شان به قدرت، در محل کشته شدن جنگجویان شان در دشت لیلی بنای یادبود درست کردند و مقامهای این گروه در سفر به ولایتهای شمالی به آنجا میروند.
پارسال سراجالدین حقانی سرپرست وزارت امور داخله حکومت خودخوانده طالبان به دشت لیلی رفت و از جنگجویان کشته شده این گروه یادبود به عمل آورد.
براساس برخی گزارشها، رهبر طالبان با فرماندهان و والیان طالبان در بلخ، سرپل، جوزجان و فاریاب دیدار داشته و سپس به ولایت شمال شرقی کندز رفته است.
تا کنون سخنگویان گروه طالبان جزییاتی در مورد سفر ملاهبتالله و دیدارش با فرماندهان و والیان اطلاعاتی منتشر نکرده اند.
در شبکههای اجتماعی اما عکسها و ویدیوهایی منتشر شده که کاروان نظامی متشکل از نیروهای ویژه یا گارد شخصی ملاهبتالله را نشان میدهد.
در ولایت کندز نیز منابع محلی میگویند که امروز از صبح تا ساعت ۱ بعد از ظهر برق و انترنت در این ولایت قطع بود و دلیل آن آمدن ملاهبت الله به کندز عنوان شده است. اما منابع مردمی در کندز میگویند که از چگونگی حضور ملاهبت الله در این ولایت اطلاع دقیقی ندارند.
تعداد افراد نیروهای ویژه ملاهبتالله مشخص نیست اما برخیها از موجودیت ۳۰ تا ۴۰ هزار نیروی مسلح در چوکات نیروهای ویژه ملاهبتالله سخن میگویند که عمدتا از قوم نورزی(قوم ملاهبتالله) تشکل شده اند و تحت فرماندهی شخصی به اسم«عبدالحد طالب» فعالیت میکنند.
ناظران میگویند که ملاهبتالله نیروهای ویژه خود را بخاطر هراسی که از اختلافات درونی این گروه دارد، ایجاد کرده است.
ملایعقوب فرزند ملاعمر رهبر پیشین طالبان و سرپرست وزارت دفاع و سراجالدین حقانی سرپرست وزارت امور داخله حکومت خود خوانده طالبان، از افراد قدرتمند دیگر طالبان در کابل هستند که گفته میشود مورد اعتماد ملاهبتالله نیستند و رهبر طالبان آنان را همچون رقبای احتمالی خود تصور میکند و در صدد محدود کردن اختیارات و حتا برکناری آنان است.
گمانه زنیهایی که برخی از فعالین سیاسی در رسانههای اجتماعی در مورد سفر ملاهبتالله به شمال و شمال شرق داشته اند، در دو دیدگاه به شکل زیر خلاصه شده میتواند: یک دیدگاه این است که ملاهبتالله بعد از تثبیت جایگاه خویش درکندهار و حصول اطمینان از داشتن نیروهای گارد ویژه، به بیرون از مرکز اصلی فرماندهی خود رفته و میخواهند که قدرت خود را بر روی رقبا بکشد و به آن عده از فرماندهان و مقامهای طالبان که تمایل به تمرد و نافرمانی داشته باشند، پیام بدهد که چنین تمایلاتی را کنار بگذارند و بدانند که رهبری طالبان توان مهار نافرمانیها را دارد و در صحنه حاضر است. دیدگاه یا گمانه دیگر این است که احتمال افزایش ناامنیها در شمال و به ویژه تشدید اختلافات قومی و بلند رفتن سطح نارضایتی اقوام غیرپشتون از سیاستهای سرکوبگرانه و انحصارجویانه، رهبر طالبان را نگران ساخته و بنابراین سفر او به شمال و شمال شرق ارزیابی وضعیت عمومی اجتماعی، امنیتی و سیاسی از مناطقی است که به طور سنتی باشندگان آن مخالف طالبان اند و حاکمیت این گروه بر آنان تحمیلی و استعجالی تعلقی میشود.
هرچه باشد اما این سفر تصویر روشنی از وضعیت موجود به ملا هبتالله بدست میدهد تا رفتار خود را بر مبنای آن تنظمیم کند. در آخرین سخنانی که از او در کندهار نقل شده، رهبر طالبان به مقام های طالبان گفته که از تعصبات قومی و زبانی فاصله بگیرند. سخنی که در سه سال اخیر مقام های طالبان کمتر به آن توجه کرده اند.