خبرگزاری پورانا نوشتههای برتر پیرامون مسائل مهم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و…را از صفحات اجتماعی گزینش و در بخش “نظرها” به نشر میرساند. مسوولیت نوشتهها بدوش نویسندگان است.
………………………………………………………………
در اواسط اوت ۲۰۲۱، نیروهای آمریکایی آغاز به خروج از افغانستان کردند، در حالی که طالبان پایتخت کشور، کابل را به تصرف خود درآورده بودند. سومین سالگرد خروج فاجعهبار آمریکا از افغانستان، فرصتی غمانگیز فراهم میکند تا به پیامدهای این خروج بر امنیت منطقهای و ثبات جهانی اندیشیده شود و مهمتر از آن، راههای پیش رو را بررسی کنیم.
آمریکا در افغانستان یک آشفتگی به جا گذاشته است. گزارشهای دورهای سازمان ملل متحد و دیگر سازمانهای بینالمللی تصویر تیرهای از بحرانهای انسانی، امنیتی و اقتصادی رو به رشد در این کشور ارائه میدهند. طبق گزارشهای نهادهای بشردوستانه سازمان ملل، ۲۳.۷ میلیون نفر از مردم افغانستان، از جمله ۹.۲ میلیون کودک، همچنان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و حدود نیمی از جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی میکنند.
علاوه بر این، افغانستان سریعترین رشد تولید متامفتامین در جهان را دارد، خطرناکترین نوع ماده مخدر غیرقانونی. افغانستان همچنین عنوان پایتخت اعتیاد به مواد مخدر در جهان را دارد، به طوری که نزدیک به ۱۰ درصد از جمعیت کشور به طور منظم مصرفکننده مواد مخدر هستند. زنان افغان در زندگی روزمره خود با چالشهای زیادی روبرو هستند. علاوه بر این، افغانستان در میان ۱۰ کشور اول جهان قرار دارد که در معرض بیشترین خطر تجربه فاجعه اقلیمی هستند.
طبق گزارش تیم نظارتی سازمان ملل، گروههای تروریستی مختلفی از جمله القاعده، داعش و تحریک طالبان پاکستان (TTP) در افغانستان فعالیت میکنند. تهدید تروریسم از سوی این گروهها در مناطق جنگزده و کشورهای همسایه همچنان بالاست.
داعش و شاخه افغانستانی آن، یعنی داعش-خراسان، تهدیدی جدی محسوب میشوند. تنها در سال گذشته، داعش به حملات تروریستی و توطئههایی نه تنها در افغانستان، بلکه در کشورهای منطقهای مانند هند، ایران و پاکستان، همچنین در کشورهای اروپایی از جمله اتریش، بلژیک، سوئیس و آلمان و دیگر کشورها مرتبط بوده است.
حملات تروریستی منشأ گرفته از افغانستان، به ویژه بر امنیت پاکستان تأثیر گذاشتهاند. بر اساس گفتههای نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، عاصف درانی، حملات تحریک طالبان پاکستان در این کشور طی دو سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته است. در سهماهه اول سال ۲۰۲۴، پاکستان شاهد ۲۴۵ حادثه مرتبط با تروریسم بوده که بیشتر آنها در استانهای مرزی با افغانستان رخ داده است.
برای بسیاری از مقامات و کارشناسان آمریکایی، وقوع یک حمله تروریستی بزرگ دیگر در خاک آمریکا دیگر مسئله «آیا» نیست، بلکه «چه زمانی» و «چقدر مرگبار» خواهد بود، سوال است. بسیاری نگرانند که جهان شاهد بازگشت به دوران قبل از ۱۱ سپتامبر در زمینه گسترش تهدید فعالیتهای تروریستی باشد. به عبارت دیگر، شکست در افغانستان، مرکزیت شکست جهانی در مبارزه با تروریسم بینالمللی است.
خروج نیروهای آمریکایی همچنین به تضعیف اعتبار و اقتدار نظم و نهادهای جهانی پس از جنگ جهانی دوم منجر شده است. جنگها در اوکراین و فلسطین با کاهش نفوذ آمریکا و رویکردهای جناحی آن نسبت به طرفهای متخاصم تشدید شدهاند.
خیانت دنیای غرب به زنان افغانستان نیز ادعای جهانی آنها در ترویج و حفاظت از حقوق زنان را زیر سوال برده است.
پیش از درگیر شدن افغانستان در جنگ سرد و دههها بیثباتی و درگیری که به دنبال آن رخ داد، این کشور یک ملت فقیر و در حال توسعه بود، اما نسبتا صلحآمیز و پایدار نیز بود. جنگهای نیابتی جهانی و منطقهای باعث رنجهای بیشمار مردم افغانستان شده است.
تراژدیهای حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، هجوم میلیونها پناهنده افغانستان و رونق تجارت غیرقانونی مواد مخدر نشان دادهاند که مشکلات افغانستان فراتر از مرزهایش هستند. حل چالشهای عظیم این کشور نیازمند همکاری میان ذینفعان اصلی، از جمله افغانها، بازیگران منطقهای و جامعه جهانی است.
پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل باید تلاشهای خود را برای تسهیل یک فرآیند سیاسی به رهبری سازمان ملل که شامل ذینفعان افغان، کشورهای همسایه و قدرتهای جهانی میشود، هماهنگ کنند. درگیری طولانیمدت در افغانستان ثابت کرده است که سیاستهای انحصاری، تهاجمی و جنگهای نیابتی راهحلهای پایداری نیستند. اکنون زمان آن رسیده است که از ذهنیت “بازی بزرگ” گذشته عبور کنیم و همکاریهای متقابل سودمند را در پیش بگیریم.
نویسنده: داکتر داوود مرادیان
برگرفته شده: از ایکس/تویتر سابق
منتشر شده در: روزنامه گلوبل تایمز
قابل ذکر است که این نوشته به زبان انگلیسی در روزنامه گلوبل تایمز نگاشته شده اما خبرگزاری پورانا آن را به فارسی برگردان کرده است.