منابع آگاه در بدخشان از سرپیچی دومین فرمانده بدخشانی این گروه از اوامر ملا هبتالله رهبر طالبان خبر دادهاند.
برخی از رسانهها گزارش دادهاند که محبوبالله حامد فرمانده بدخشانی طالبان که به عنوان معاون والی طالبان در غور کار میکرد، از حدود یک ماه به این سو، در دفتر کارش در ولایت غور حاضر نشده و به زادگاه خویش در بدخشان رفته تا نیروهای خود را بسیج کند.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که طالبان در چند روز اخیر مشغول راضی ساختن جمعه خان فاتح از فرماندهان محلی این گروه در بدخشان بودهاند. امروز منابع گفتند که کمسیون ویژه طالبان در بدخشان قادر به حل مشکل با فاتح نشده و ملا یعقوب وزیر دفاع این گروه برای بررسی وضعیت به بدخشان سفر کرده است.
فرمانده فاتح نیز به عنوان معاون والی زابل گماشته شده بود، اما از ادامه کار در آن سر باز زد و به زادگاه خویش در شهرستان نسی بدخشان برگشت. او، با فرمان منع استخراج معدن نیز مخالفت کرده و گفته اجازه نمیدهد نیروهایش خلع سلاح شوند.
در ادامه سرکشی فرمانده فاتح، اکنون فرمانده محبوبالله حامد، معاون والی غور نیز به جمع ناراضیان در بدخشان پیوسته است. حامد اصالتاً از منطقه «دره خستک» شهرستان/ولسوالی جرم ولایت بدخشان است و قبلاً رییس ارکان فرقه ۲۱۷ عمری طالبان در بدخشان بوده است.
هرچند اغلب مخالفت فرماندهان بدخشانی طالبان دعوا بر سر تصاحب و تسلط بر معادن طلا عنوان میشود اما منابع آگاه در بدخشان میگویند که تقلیل دادن اختلافها و تضادهای طالبان در بدخشان به موضوع طلا سادهسازی واقعیتها است و بسیاری از مسایل پیچیده دیگر را نادیده میگیرد.
از جمله مسایل مهم دیگر مسأله قومی است. طالبان بدخشان اکثرا تاجیکتبار هستند و نقش مهمی در تصرف بدخشان به نفع طالبان داشتند. رهبری پشتونتبار طالبان اما به تدریج فرماندهان تاجیکتبار را خلع قدرت، خلع سلاح، تبدیل، تنزیل رتبه و در مواردی حذف فیزیکی کرده است. این امر به مرور زمان طالبان بدخشان را به این درک رسانیده که در معرض یک برنامه هدفمند حذف قومی قرار دارند و اگر در برابر این وضعیت ایستادگی نکنند، نه تنها قدرت و نفوذ محلی بلکه ممکن جان خود را نیز از دست بدهند.
گفتنی است که در ماههای اخیر بارها طالبان بدخشانی از تبعیض قومی جاری در این ولایت انتقاد کرده و از رهبری طالبان خواستهاند که در سیاستهای خود در قبال بدخشان بازنگری کند اما رهبری طالبان نه تنها به مطالبات طالبان بدخشان توجه نکرده بلکه با اعزام نیروهای بیشتر از مناطق جنوبی، طالبان بدخشانی را زیر فشار گرفته است. رویکردی که نارضایتیها و بیاعتمادیها را تشدید کرده است.
بدخشان ۲۸ شهرستان/ولسوالی دارد و با سه کشور پاکستان، چین و تاجیکستان دارای مرز بینالمللی مشترک است. افزایش نارضایتیهای محلی، تحرکات نگرانکننده نظامی در مرز پاکستان و بدخشان، موقعیت حساس مرزی، اعلام حضور کماندوهای «جبهه آزادی» در کوههای پامیر، دشواری کنترول مسیرهای کوهستانی و حساسیت طالبان محلی نسبت به منابع طبیعی و تبعیضهای قومی این ولایت را به منظومهای پیچیده از چالشها و تصمیمهای دشوار برای هبتالله تبدیل کرده است.
ناظران میگویند شرایط حساس، هبتالله را در موقعیتی قرار داده است که ترجیح میدهد به جای توسل به جنگ، از مسیر گفتوگو و مذاکره پیش برود. او در دوراهی میان اصول سختگیرانه طالبانی و مصلحت حفظ قدرت قرار گرفته است؛ از همین رو، تصمیمگیری درباره جمعهخان فاتح و دیگر فرماندهان ناراضی بدخشی برای او آسان نیست.
جمعهخان فاتح عملاً اصل کلیدی اطاعت را زیر سؤال برده است و سرپیچی از این اصل برای هبتالله یک مسئله حیثیتی به شمار میرود.
با این حال، نافرمانی فرمانده فاتح با استقبال گسترده نخبگان فکری و فرهنگی غیرپشتون بویژه تاجیکان مواجه شده است. در سه روز اخیر بسیاری از کاربران تاجیکتبار شبکههای اجتماعی با استقبال از حرکت فرمانده فاتح از او خواستهاند که پایگاه مردمی خود را مستحکم کند و در برابر طالبان کندهاری بیاستد. آنان میگویند که اگر فاتح تحت هر عنوانی از میان مردم بیرون شود و تن به مصالحه با طالبان دهد، رهبری طالبان از او نخواهد گذشت و دیر یا زود به حذف فیزیکی او اقدام خواهد کرد.