نهاد امریکایی «هملند سکیوریتی تودی» در تحلیلی در مورد وضعیت نظام بهداشتی افغانستان، نوشته که نظام بهداشت افغانستان در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است. کمبود بودجه، خروج گسترده کادر درمان و نبود تجهیزات اولیه، از عوامل عمده فروپاشی نظام بهداشتی کشور دانسته شده و تاکید گردیده که این عوامل نظام بهداشت افغانستان را با عمیقترین بحرانهای انسانی دو دهه اخیر روبهرو کرده است.
در این گزارش هشدار داده شده که نظام بهداشت افغانستان اکنون در نقطهای قرار گرفته که ادامه فعالیت آن بدون مداخله فوری، بسیار دشوار شده است.
گزارش افزوده که فشارهای مداوم در دوران جنگ و همچنین دوره حاکمیت طالبان افغانستان، ساختار درمانی کشور را بهشدت فرسوده کرده و اکنون مجموعهای از عوامل همزمان، این سیستم را به مرز فروپاشی رسانده است.
بر اساس این گزارش، کاهش چشمگیر کمکهای بینالمللی پس از سال ۲۰۲۱، مهمترین ضربه به نظام سلامت بوده است.
پیش از این، بیش از سهچهارم بودجه بخش بهداشت از سوی نهادهای خارجی تأمین میشد، اما با محدود شدن تعاملات جهانی با طالبان، بسیاری از این منابع یا قطع شده یا به حداقل رسیده است.
کاهش بودجه پیامدهای گستردهای داشته است؛ از تعطیلی صدها مرکز درمانی در شهرستانهای دورافتاده گرفته تا اختلال در برنامههای واکسیناسیون، کمبود داروهای حیاتی، توقف پروژههای بهداشتی و تأخیر چندماهه در پرداخت حقوق کارکنان درمانی.
طبق گزارش منابع محلی، بسیاری از شفاخانهها و مراکز درمانی حتی برای تأمین هزینههای جاری خود نیز با مشکل جدی روبهرو هستند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که مهاجرت پزشکان، پرستاران و نیروهای متخصص درمانی از افغانستان به بالاترین سطح در دو دهه اخیر رسیده است.
ناامنی، نبود امکانات، کاهش درآمد، محدودیتهای حرفهای و فشارهای اجتماعی از جمله دلایلی است که کادر درمانی را به ترک افغانستان واداشته است.
این روند باعث شده ظرفیت ارائه خدمات درمانی در بسیاری از مناطق بهشدت کاهش یابد.
در برخی مناطق تنها یک داکتر برای هزاران نفر وجود دارد و بخشهای تخصصی مانند جراحی، بیهوشی، زنان و زایمان و مراقبتهای ویژه عملاً از کار افتادهاند.
بیمارستانها نیز ناچار شدهاند برای انجام خدمات پایه، از نیروهای غیرمتخصص استفاده کنند که این موضوع خطرات جدی برای بیماران ایجاد کرده است.
گزارش «هملند سکیوریتی تودی» تأکید میکند که بخش بزرگی از مراکز درمانی افغانستان فاقد تجهیزات اولیه و استانداردهای حداقلی هستند.
بسیاری از بیمارستانها دستگاه اکسیژن کافی ندارند، آزمایشگاهها با کمبود مواد اولیه مواجهاند و در برخی مناطق حتی برق پایدار نیز در دسترس نیست.
کمبود آمبولانس، نبود داروهای حیاتی مانند آنتیبیوتیکها و سرمهای تزریقی، و فرسودگی ساختمانهای درمانی، وضعیت را پیچیدهتر کرده است.
سازمانهای امدادی بینالمللی نیز هشدار دادهاند که بیش از ۲۵ میلیون نفر در افغانستان نیاز فوری به خدمات درمانی دارند و نیمی از مراکز درمانی کشور از تجهیزات پایه محروماند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که زنان و کودکان بیشترین آسیب را از فروپاشی نظام سلامت میبینند.
افغانستان همچنان یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران و نوزادان را در جهان دارد و محدودیتهای اعمالشده بر زنان در سالهای اخیر، دسترسی آنان به خدمات درمانی را دشوارتر کرده است.
بسیاری از زنان در مناطق دورافتاده مجبورند برای دریافت خدمات زایمان یا مراقبتهای اولیه، مسافتهای طولانی را طی کنند؛ آن هم در شرایطی که امکانات حملونقل و خدمات عاجل بسیار محدود است.
گزارش «هملند سکیوریتی تودی» در پایان هشدار میدهد که اگر جامعه جهانی برای جلوگیری از فروپاشی کامل نظام سلامت افغانستان اقدام فوری انجام ندهد، این کشور با یک بحران انسانی گستردهتر روبهرو خواهد شد؛ بحرانی که پیامدهای آن تنها به حوزه درمان محدود نخواهد ماند و میتواند امنیت، مهاجرت، اقتصاد و ثبات اجتماعی افغانستان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نهاد امریکایی: نظام بهداشتی افغانستان با خطر فروپاشی کامل روبهرو است
