میرزا کتوازی، معاون پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، به اتهام انتقال پول و طلای طالبان در واشنگتن دی سی توسط پولیس فدرال امریکا بازداشت شده است.
پولیس فدرال آمریکا گفته که میرزا کتوازی با سراجالدین حقانی رهبر شبکه تروریستی حقانی و وزیر داخله طالبان، ارتباط نزدیک و مستمر داشته و طی سالهای گذشته در انتقال مبالغ کلان پول نقد و طلاهای متعلق به طالبان به چند کشور از جمله ابوظبی، ازبکستان و برخی مقاصد دیگر نقش داشته است.
اسناد منتشرشده نشان میدهد کتوازی در تابستان سال جاری از سفارت امریکا در امارت متحده عربی ویزای ویژه مهاجرتی (SIV) دریافت کرده بود. این ویزا تا پایان ماه نوامبر اعتبار داشته و کتوازی نیز اوایل همین ماه وارد خاک امریکا شده است.
طبق گزارشها، فشارها برای اخراج یا پیگرد قضایی کتوازی افزایش یافته و این پرونده به یکی از محورهای اصلی بحثهای امنیتی و مهاجرتی در واشنگتن تبدیل شده است.
میرزا کتوازی، در دوره جمهوریت نیز به عنوان یک چهره جنجالی و دارای سوابق جرمی شناخته میشد که به دلیل داشتن روابط قومی و مافیایی با اراکین بلند پایه حکومت، تا سطح محمد اشرف غنی رییس جمهوری، دستگاه عدلی و قضایی نتوانست او را تحت پیگیرد قرار دهد. او چند بار بازداشت شد و سپس بالافاصله به دستور مقامهای بلند پایه حکومت آزاد گردید.
در سال ۱۳۹۴ دیوان امنیت عامه محکمه ابتدایی کابل کتوازی را بهصورت غیابی به پنج سال حبس محکوم کرد. محکومیتی که در پی اتهام تهیه اسناد و پلیتهای جعلی برای چند موتر زرهی صادر شد. این حکم، هرگز اجرا نشد.
حتا اطلاعات مربوط به محکومیت کتوازی از کمیسیون شکایات انتخاباتی پنهان شد تا موجب رد صلاحیت او در انتخابات نشود. او برغم محکومیت پنج ساله، توانست در ولایت پکتیکا با حمایت حکومت برنده انتخابات اعلام شود و در صدر فهرست نمایندگان این ولایت قرار گیرد.
در تاریخ ۲۳ دلو/بهمن، سال ۱۳۹۷ پولیس بلخ کتوازی را از بندر حیرتان بازداشت کرد و اعلام نمود که او قصد فرار به ازبیکستان را داشت.
وزارت داخله در آن زمان اعلام کرد که کتوازی پس از بازداشت بلافاصله به کابل انتقال داده شد و در ریاست ۵۰۱ امنیت ملی تحقیقات از وی ادامه دارد. اما در ۲۸ حمل/فروردین ۱۳۹۸ رسانهها گزارش دادند که کتوازی به دستور اشرف غنی از زندان آزاد گردیده است.
کتوازی پیش از محکوم شدن از سوی محکمه نیز یک بار از سوی ریاست امنیت ملی بازداشت گردیده بود؛ اما به دستور دادستانی کل رها شده بود.
محمد میرزا کتوازی، نماینده «پر رأی» مردم پکتیکا در مجلس نمایندگان که بعدها به معاونیت اول مجلس ارتقا یافت، پس از فروپاشی جمهوریت به مدت سه سال در کشور ماند و در برخی از مراسم رسمی در کنار سراجالدین حقانی وزیر داخله طالبان دیده شد.
رابطه نزدیک کتوازی با اشرف غنی احمدزی رییس جمهوری فراری افغانستان و سپس نزدیکی او با سراجالدین حقانی، نشاندهنده روابط پنهانی میان اشرف غنی و شبکه حقانی است.
آگاهان امور میگویند که غنی هنگام فرار از کابل، با شبکه حقانی در تماس بود و در واقع برای تسهیل دستیابی همین شبکه به قدرت، کابل را به سرعت ترک کرد.
در همین حال، بازداشت کتوازی در امریکا، به اتهام پولشویی به شاخه حقانی طالبان، پرده از روی رمزوراز فساد در درون طالبان بر میدارد. چگونه یک چهره شناخته شده فاسد جمهوریت در کنار حقانی قرار گرفت و به عامل پولشویی برای این شبکه تبدیل شد؟
ناظران میگویند که این رویداد نشان میدهد که شبکه حقانی نه تنها در داخل کشور دارای یک شبکه پیچیده قدرت و ثروت است بلکه در سطح بینالمللی نیز این شبکه فعال است و به سرمایهاندوزی از طریق شبکههای فساد مالی میپردازد.
گفتنی است که یکی از عوامل پیوند دهنده حقانی و کتوازی و غنی، قومیت دانسته میشود. اینها به لحاظ قومی پشتون و از پشتونهای غلجایی هستند. جناحی که رقیب اصلی پشتونهای درانی در رقابت قدرت دانسته میشود.
از افرادی مثل کتوازی در دوره جمهوریت به عنوان«ستون پنجم» یاد میشد. کسانی که در حکومت موقفهای بلند داشتند اما در خفا با طالبان کار میکردند. این حلقات از عوامل اصلی تضعیف جمهوریت به شمار میروند.
بازداشت کتوازی در امریکا، همزمان شده با اظهارات غنی در مورد خروجش از امارات متحده عربی و تمایلش به سهمگیری در روندهای سیاسی افغانستان. مشخص نیست که آیا این دو رویداد با هم مرتبطند یا خیر.