باتور دوستم فرزند ارشد مارشال دوستم و رییس حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، نسبت به عملکرد قومی طالبان در شمال کشور هشدار داد و اعلام کرد که تمامی تحرکات این گروه در این مناطق تحت نظارت دقیق این جریان قرار دارد.
این چهره سیاسی ازبیکتبار، یک بار دیگر به موضوع هویتی در شمال اشاره کرده و گفته که «ترکتبارها» در شمال کشور سکونت هزارساله دارند.
او نسبت به تداوم سیاستهای قومی طالبان هشدار داده و افزوده که این گروه آخرین فرصتها را در این مناطق از بین میبرند.
باتور دوستم که از او به عنوان جانشین مارشال دوستم نیز یاد میشود، این اظهارات را در حالی بیان داشته که در روزهای اخیر، تنشهای قومی در کشور افزایش یافته است.
چند روز پیش، نقیبالله فایق معاون پیشین وزارت داخله و والی پیشین فاریاب، در اظهاراتی جنجالی گفت که در آینده احتمالاً افغانستان تجزیه شود. او اظهار امیدواری کرد که در ولایتهای شمالی کشور دولت مستقل ترکستان جنوبی تشکیل شود.
اظهارات آقای فایق، که از چهرههای سیاسی نزدیک به مارشال دوستم به شمار میرود، با واکنشهای گسترده مواجه شد اما حزب جنبش از این اظهارات حمایت کرده و آن را موضع اصولی خوانده است. پیشتر بابر فرهمند رییس دفتر حزب جنبش نیز از اظهارات آقای فایق حمایت کرد.
ازبیکهای افغانستان خود را ترکتبار میدانند و در گذشته نیز فرهنگیان و نخبگان سیاسی ازبیکتبار طرح تشکیل دولت ترکستان جنوبی را در شمال کشور مطرح کردهاند.
ناظران میگویند که ترکیه در عقب طرحهای ترکستانخواهی قرار دارد و حمایت ترکیه از حزب جنبش به رهبری مارشال دوستم به همین واقعیت اشاره دارد.
احتمال تجزیه افغانستان در نتیجه تغییرات جیوپولتیک منطقه و جهان و همچنین سیاستهای سرکوبگرانه داخلی طالبان در این اواخر از سوی برخی از نهادهای پژوهشی نیز مطرح شده است.
طرح ترکستانخواهی از سوی اقوام تاجیک، هزاره و پشتون که در شمال زندگی میکنند، نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. در تمامی ولایتهای شمالی که ترکستانخواهان آنان را مشمول دایره جغرافیای ترکستان میدانند، اقوام سهگانه فوقالذکر نیز سکونت دارند. آنان میگویند که طرحهای جداییطلبانه قومی و تحرکات سلطهجویانه و برتریجویانه قومی از جانب هر قومی که مطرح شود، خطرناک است.
در همین حال، سیاستهای قومی/پشتونی طالبان مسبب اصلی مطرح شدن طرحهای جداییطلبانه در میان اقوام غیرپشتون دانسته میشود. طرحهایی که به عنوان راه حلی برای پایان تبعیض و ستم قومی حاکمیتهای پشتونی مطرح میشوند.