معاونان وزرای امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای روز جمعه، ۴ ثور/اردیبهشت، در نشستی در مسکو وضعیت افغانستان و چالشهای امنیتی منطقه را مورد بررسی قرار داده و بر افغانستان عاری از تروریزم و مواد مخدر تاکید کردند.
براساس بیانیه منتشر شده از سوی وزارت امور خارجه روسیه، شرکتکنندگان این نشست بر اهمیت هماهنگی و همکاری مستمر میان اعضای سازمان برای مقابله با تهدیدات مشترک منطقهای تأکید کردند.
اشتراک کنندگان این نشست گفتهاند که از یک افغانستان، بیطرف، صلحآمیز و عاری از تروریسم و قاچاق مواد مخدر حمایت میکنند.
در نشست یاد شده همچنین به موضوعات گستردهتری در حوزه امنیت و ثبات منطقه پرداخته شده و اشتراک کنندگان درباره راهکارهای تقویت همکاریهای چندجانبه در چارچوب سازمان همکاری شانگهای به تبادل نظر پرداختهاند.
از افغانستان به عنوان عضو ناظر سازمان همکاری شانگهای در نشست روز گذشته نمایندهای حضور نداشته است. پیش از به قدرت رسیدن طالبان افغانستان بهگونه منظم به عنوان ناظر در نشستهای شانگهای اشتراک میکرد.
در سالهای اخیر اعضای شانگهای که عمدتاً همسایههای افغانستان هستند، از گروه طالبان خواستهاند که به گروههای تروریستی دیگر اجازه فعالیت در افغانستان را ندهند. این گروه اعلام کرده که اجازه فعالیت گروههای تروریستی در کشور را نمیدهد اما گزارشهای رسمی نهادهای ناظر امنیتی ادعای طالبان را تایید نمیکند. طبق گزارش شورای امنیت سازمان ملل، گروههای مختلف تروریستی فرامرزی، از جمله القاعده و داعش، در افغانستان تحت کنترل طالبان فعالیت گسترده دارند و برای عملیاتهای تروریستی فرامرزی آمادگی میگیرند.
در همین حال، درگیریهای طالبان و پاکستان موضوع دیگری است که اعضای شانگهای نسبت به آن پیوسته ابراز نگرانی کرده و خواهان پایان دادن به آن شدهاند.
پاکستان به عنوان یک عضو کلیدی شانگهای معتقد است که طالبان متعهد به قطع رابطه با گروههای تروریستی فرامرزی نیست. این کشور عملاً عملیاتی را موسوم به عملیات غضبالحق در افغانستان از دو ماه به این سو آغاز کرده و هدف آن را مبارزه با تروریزم فرامرزی عنوان کرده است.
چین و روسیه از اعضای دیگر شانگهای که روابط گسترده با طالبان دارند، تلاش کردهاند بین پاکستان و طالبان میانجیگری کنند اما این تلاشها به نتیجه نرسیده است.
با توجه به این موارد، روشن نیست که اعضای شانگهای در نهایت در مورد افغانستان به چه راهکار موثری دست پیدا خواهند کرد.
به اعتقاد ناظران حمایت روسیه، چین، هند و ایران از طالبان، باعث شده که این گروه از پاسخگویی در برابر اقدامات تروریستپرورانه خود طفره برود.
روسیه، چین، هند و ایران برقراری روابط خود با طالبان را بر حسب منافع اقتصادی خود توجیه میکنند. امری که به اعتقاد ناظران نشاندهنده قرار گرفتن کشورهای منطقه در دو راهی تامین منافع زودگذر اقتصادی و مبارزه با خطرهای جدی امنیتی و تروریستی است.