خبرگزاری پورانا نوشتههای برتر پیرامون مسائل مهم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و…را از صفحات اجتماعی گزینش و در بخش «نظرها» به نشر میرساند. مسوولیت نوشتهها بدوش نویسندگان است.
……….
اثر تاریخی کممانندی از سرخ کوتل بغلان که امروزه نمیدانیم کجاست؟!
============
از سایت باستانی سرخ کوتل در جنوب باختر کهن که امروزه در ۱۸ کیلومتری شمال پل خمری مرکز ولایت بغلان قرار دارد، آثار ارزشمندی مرتبط به تاریخ کوشانیان در جریان کاوشهای باستانشناسی بهدست آمد. در این کاوشها که توسط گروه باستانشناسی فرانسوی با رهبری پروفیسور شلومبرگر در سالهای میان ۱۹۵۲ تا ۱۹۶۶ میلادی انجام یافت، جدا از خود سایت و سازههای آن، آثار ارزشمندی از جمله کتیبهی معروف سرخ کوتل و شماری تندیسهای باستانی کشف گردید. شماری از این آثار و تندیسها در همان زمان به موزیم ملی کشور انتقال یافت و باقیماندهی آثار کشفشده هم بعدها در جریان جنگها غارت یاهم تخریب گردید.
در میان آثار مهم انتقال یافته به موزیم ملی، در پهلوی کتیبهی سرخ کوتل یکی هم تندیسی بود که فقط نیمتنهی پایینی آن باقیمانده و از روی قراین تندیس کنیشکا نامیده شد. این تندیس معروف است و احتمالا همه تصویر آن را دیدهاند که بهعنوان یکی از دو تا سه تندیس برجایمانده از کنیشکای بزرگ شناخته میشود. تندیس تمامقد اما بدون سر دیگری که ادعا میشد آنهم از سرخ کوتل بهدست آمده و تعلق به یک شهزادهی کوشانی دارد، بعدها ظاهرا از موزیم گیمهی پاریس سربرآورد و تصویرهایی از آن نشر گردید که در مورد درستی یا نادرستی آن نمیتوان چیزی گفت.
آنچه اما در این کوتاهه به آن تمرکز داریم، تندیس کاملتنه اما بدون سری از سرخ کوتل است که در نوع خود بینظیر بوده اما ظاهرا امروزه هیچ نشانه و اثری از آن نیست. این تندیس تمامقد اما بیسر که فقط یکی دو تصویر نادر سیاه و سفید از آن را در دسترس داریم و پیوست متن قابل دید هستند، متعلق به یک پادشاه کوشانی سدهی دوم میلادی -احتمالا کنیشکا- قلمداد گردید. در این تندیس بدون سر، پا و دستها آنچه از همه بیشتر خودنمایی میکند، لباس یاهم خفتان/چپنی است که بر تن تندیس بهچشم میخورد. این چپن ظاهرا پیشباز بوده و شکل و نیز تزیینات دورادور یخن آن با زیبایی خیرهکننده، با نوعی چپنهای کنونی مردم ما که امروزه آن را در شمال و شمالشرق کشور بیشترینه با نام قاقمه یاد میکنند، شباهت نزدیکی دارد.
امروزه نمیدانیم این تندیس کجاست و آیا به خارج کشور قاچاق گردیده، یا به یکی از موزیمهای کشورهای دیگر از جمله فرانسه انتقال یافته یاهم اینکه در طول جنگها تخریب شده است؟ تصویر سیاه و سفید دخترک خردسال در کنار تندیس ظاهرا نشان از وجود آن در یک جای امن احتمالا موزیم ملی قبل از دورهی گسترش جنگها در کشور دارد.
…….
نویسنده: ذبیحالله ساعی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ
برگرفته شده از: صفحه فیسبوک ذبیحالله ساعی
