خبرگزاری پورانا نوشتههای برتر پیرامون مسائل مهم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و…را از صفحات اجتماعی گزینش و در بخش «نظرها» به نشر میرساند. مسوولیت نوشتهها بدوش نویسندگان است.
………………………………………………………………
روند بررسی و ثبت جهانی پروندهٔ سبک مینیاتوری بهزاد به نام افغانستان در یونسکو، مسیر بلند و پرچالشی را طی کرد.
گامهای نخست این پرونده به درخواست کرسی نمایندگی افغانستان در یونسکو ـ که توسط نمایندگان سفارت افغانستان در پاریس پیش برده میشود ـ آغاز شد. با تلاش جمعی از هنرمندان و فرهنگدوستان، مدارکی تهیه و به کمیتهٔ یونسکو ارسال گردید، اما به دلیل برخی نواقص، پرونده در مرحلهٔ نخست رد شد.
پس از گذشت یک سال، در اواخر ۲۰۲۳، روند اصلاح و بازسازی دوبارهٔ پرونده با پیگیریهای جناب آقای عصاری آغاز شد. نخستین نشست ایشان همراه با استاد نوید مشعوف در شهر ایسین آلمان، برگزار گردید؛ نشستی که من نیز در آن حضور داشتم. هدف اصلی این جلسه، شناسایی نواقص پروندهٔ قبلی و برنامهریزی برای رفع آن با همکاری پژوهشگران و هنرمندان بود.
مهمترین ضعفهای پروندهٔ نخست که مشاهده شد:
– تمرکز بیش از حد بر هرات:
در حالیکه از نظر قانونی، ثبت جهانی در یونسکو نیازمند ثبت ملی است؛ یعنی باید شواهدی از پاسداری این میراث در سراسر افغانستان ارائه شود. بنابراین، در پروندهٔ جدید تلاش شد هنرمندان و حاملان این سبک در نقاط مختلف کشور شناسایی شوند.
– محدود کردن بهزاد به هرات:
هرچند بهزاد پرورشیافتهٔ هرات است، اما هنر او فراتر از مرزهای کنونی این شهر بوده و آثار و تأثیرش تا تبریز، بخارا، هند و دیگر مناطق جهان گسترش یافته است. چنین گسترهای، جهانی بودن هنر او را ثابت میکند.
– تمرکز نامرتبط بر «مکتب هنری هرات»:
در ویدئوی ارائهشده برای یونسکو، بخش عمدهٔ محتوا به معرفی مکتب مینیاتوری هرات اختصاص یافته بود، در حالیکه عنوان و ماهیت پرونده بر «سبک مینیاتوری بهزاد» استوار بود.
– تصاویر نادرست در ویدئو:
در ویدئو از آثار تذهیب و مذهّبکاران استفاده شده بود، نه نمونههای اصیل مینیاتورِ سبک بهزاد.
با وجود زمان بسیار محدود، تلاش شبانهروزی برای یافتن هنرمندان مرتبط با سبک بهزاد از نقاط مختلف افغانستان و نیز هنرمندان افغانستانی در خارج از کشور انجام شد. خوشبختانه دادهها و مدارک مورد نیاز با همکاری صمیمانهٔ آنان گردآوری شد. تمامی اطلاعات همراه با تأییدیهها و مشخصات هنرمندان در آرشیف موجود است و به یونسکو ارائه گردید. همچنین ساخت و تدوین ویدئوی جدید توسط یکی از هنردوستان دغدغهمند هرات بهصورت کاملاً داوطلبانه و با افتخار انجام شد.
لازم به یادآوری است که برخی هنرمندان و استادان، به دلایلی که شاید شخصی یا ناشی از شرایط محیطی بوده باشد، از همکاری خودداری کردند و ما این تصمیم را به پاس احترام به شخصیت و اندیشهٔ آنان گرامی میداریم.
امروز شاهد بهثمر رسیدن این تلاشِ جمعی هستیم؛ تلاشی که بر پایهٔ همبستگی، تعهد ملی و عشق به فرهنگ و هنر افغانستان شکل گرفت. اکنون زمان آن رسیده است که این دستاورد را بهگونهای ملی، نه قومی پاس بداریم و ارزش این همبستگی را بدانیم.
زنده و پاینده باد فرهنگ و هنر افغانستان.
آزیتا ابراهیمی
………………………….
نویسنده: آزیتا ابراهیمی مشعوف، از اهالی هنر و فرهنگ هرات
برگرفته شده از: صفحه فیسوک آزیتا ابراهیمی مشعوف