دکتر محیالدین مهدی، سیاستمدار، نماینده پیشین پارلمان و پژوهشگر تاریخ در یادداشتی در صفحه اکس خود با اشاره به بحثهای جدید در مورد مسایل هویتی اقوام افغانستان، نوشته است که سه دسته مردم خود را افغان میدانند: آنانی که تبار پشتونی دارند، آنان که بار معنایی و سیاسی آن را نمیدانند و آنانی که از این مدرک سودی یا معاشی دریافت میکنند.
آقای مهدی نوشته است که افغان نام اصلی قومی است که به زبان پشتو سخن میگوید و از نظر تباری به یکی از فرزندان قیس یا به نوه او «بی بی متو» میرسند.
دکتر مهدی در مورد دسته دوم و کسانی که پشتون نیستند اما خود را افغان میخوانند مینویسد:«آنانی که بار معنایی و سیاسی آن را نمیدانند؛ و یا احساسی در این باره ندارند. چنانکه در مکالمهی روزمره، کم نسیتند کسانی که بدون تأمل خود را افغان میخوانند؛ در حالی که از نظر تباری و زبانی، هیچ نسبتی به افغان ندارند.»
در باره دسته سوم آقای مهدی میافزاید:«آنانی که از این مدرک سودی یا معاشی دریافت میکنند؛ و یا با بستن این تهمت بر خود، بطور بلااستحقاق به مقامی میرسند. گردانندگان برنامههای بسیاری از رسانهها، و بسیاری از مامورین عالی رتبه دولتهای کرزی و اشرفغنی از این دستهاند.»
دکتر مهدی تاکید کرده که «هیچ دلیل علمی و تاریخی، برای افغان خواندن تاجیکها، اوزبکها، هزارهها، و سایر اقوام غیر پشتون وجود ندارد. اکثر این اقوام، تاریخی کهنتر، فرهنگی پر بارتر، و زبانی گویا تر، سوای افغانان دارند.»
در چند روز اخیر و پس از آنکه یک مهاجم افغانستانی پشتونتبار به نام رحمانالله لکنوال در امریکا به سربازان گارد ملی این کشور حمله کرد، بحث مسایل هویتی درافغانستان یک بار دیگر در رسانههای اجتماعی داغ شده است. بسیاری از شهروندان افغانستان مقیم کشورهای خارجی، با بیان اینکه اقوام غیرپشتون افغانستان افغان نیستند، پیشنهاد کردهاند که کارزار«من افغان نیستم» در کشورهای غربی راهاندازی شود. آنان استدلال میکنند که با این کار از یک اتهامی که به صورت عام بر شهروندان افغانستان در کشورهای غربی وارد میشود، تبریه خواهند شد. در مقابل کسانی هم اصرار کردهاند که باید بر هویت افغانی شهروندان افغانستان تاکید شود.
در این میان، امرالله صالح معاون پیشین محمد اشرف غنی رییس جمهوری مخلوع افغانستان گفته که شهروندان افغانستان باید کارزار «من افغان هستم» راهاندازی کنند. امرالله صالح از سیاسیون تاجیکتبار افغانستان است و پیشنهاد او برای راهاندازی این کارزار با واکنش تند فعالان اجتماعی و نخبگان فکری تاجیک مواجه شده است. آنان آقای صالح را متهم به فروش ارزشهای هویتی برای کسب منافع سیاسی و شخصی کردهاند. در گذشته نیز بارها امرالله صالح به دلیل آنچه فروگذاشت ارزشهای هویتی تاجیکان خوانده میشود، مورد انتقاد شدید نخبگان و فرهنگیان تاجیک قرار گرفته بود.
به نظر میرسد که یادداشت تازه دکتر محیالدین مهدی که او نیز از سیاستمداران تاجیک است، پاسخی به آقای امرالله صالح باشد.