روزنامه مهین چاپ ایران در یک گزارش تحقیقی به موضوع سود و زیان جضور مهاجران افغانستان به ایران پرداخته و نوشته است که براساس آمارهای رسمی، در سال ۱۴۰۳، «درآمد رسمی و غیررسمی» حاصل از حضور مهاجران افغانستان بیش از «۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دالر» بوده است.
براساس این گزارش برآوردهای اقتصادی نیز حاکی از آن است که منافع حاصل از حضور مهاجران افغانستان در برخی حوزهها از برخی بودجههای مهم مانند بودجه عمرانی نیز در سال گذشته فراتر رفته است.
روزنامه هممیهن در این گزارش نوشته است که مهاجران افغانستان در ایران به منبع درآمدی مستمر برای مجموعهای از نهادهای رسمی و غیررسمی تبدیل شدهاند.
روزنامه به پرداخت هزینههای مضاعف مهاجران افغانستان برای اقامت، دسترسی به خدمات، جریمههای اداری و سایر مجوزهای موقت اشاره کرده و افزود که آنان بهرغم پرداخت مضاعف، از خدمات اساسی شهروندی مستفید نمیشوند.
گزارش میافزاید که درآمد رسمی حاصل از حضور مهاجران افغانستان، در سالهای اخیر از مسیرهایی مثل تمدید مدارک هویتی، صدور مجوزهای کاری، جریمههای اداری و ارائه خدمات ارتباطی و مالی چشمگیر بوده است.
طبق این گزارش، کمیسایاری عالی پناهندگان سازمانملل سال گذشته ۱۴۰ میلیون دالر برای حمایت از مهاجران در ایران کمک کرده است. این سازمان همچنین از سال ۲۰۱۸ بدینسو ۲۰ مرکز سلامت را تاسیس و هزینه حدود ۲۰۷ پرسنل درمانی در ۲۶ مرکز بهداشت را تامین کرده است. افزون بر آن تجهیزات پزشکی به ارزش ۳۰ میلیون دالر و یک دستگاه آمبولانس به ایران اهدا کرد.
روزنامه به نقل از ابوالفضل ترابی، نماینده مجلس ایران، نوشته که در سال گذشته برای ۱.۲ میلیون افغانستانی ویزا صادر شده که با درنظر گرفتن میانگین هزینه حدود ۲۰۰ دالر برای هر ویزا، مبلغی بیشتر از ۲۰۰ میلیون دالر بر اقتصاد ایران تزریق شده است.
افزون بر درآمدهای میلیون دالری ناشی از تمدید اقامت، هزینههای برگه سرشماری، جریمه تاخیر تمدید اقامت، روند اخراج و بازگشت ۱.۲ میلیون مهاجر افغانستان نیز در سال گذشته بیش از ۳۳ میلیون دالر برای نهادهایی اجرایی درآمد داشته است.
از دیگرسو، درآمد حاصل از حضور بیش از ۶۰ هزار دانشجوی افغانستان در دانشگاههای ایران و پرداخت شهریه آنان بیش از ۱۷ میلیون دالر برآورد شده است.
پرداخت مالیات از سوی مهاجران افغانستان نیز یکی دیگر از منابع درآمدزایی برای نهادهای دولتی جمهوری اسلامی است.
در گزارش پژوهشی روزنامه هممیهن آمده که منفعت حاصل از پرداخت مالیات مستقیم مهاجران افغانستان برای خزانه دولت جمهوری اسلامی در سال گذشته بیش از ۸۵۷ میلیون دالر و مالیات غیرمستقیم بیش از ۳۷۱ میلیون گزارش شده است.
بهگزارش هممیهن علاوه بر مسیرهای رسمی و قانونی اقامت، نوعی اقتصاد غیررسمی و کمنظارت نیز در ایران شکل گرفته است. بخش قابل توجهی از نیروی کار مهاجران در ایران از بیمه صحی محروم اند.
آمارهای وزارت کار و رفاه اجتماعی ایران در سال ۱۳۹۶ نشان میدهد که حدود یک سوم مهاجران افغانستان در ایران شاغل بودهاند و حق بیمهای که باید پرداخت شود و نشده است بیش از یک میلیارد دالر در سال ۱۴۰۳ برآورد شده است.
روزنامه افزوده که در برخی موارد مهاجران «غیرمجاز» افغانستانی برای رهایی از بازداشت مبلغی را به نهادهای ذیربط پرداختهاند. با توجه به برآورد جمعیت بیش از ۳ میلیون مهاجر افغانستان فاقد مدرک در ایران، مجموع پرداختی مهاجران افغانستان به نهادهای ذیربط برای رهایی بیش از ۲۹ میلیون دالر گفته شده است.
علاوه بر آن ورود غیرقانونی مهاجران افغانستان به ایران نیز منبع درآمد غیررسمی به این کشور بوده است. بر مبنای برآوردهای میدانی، هزینه مجموعی عبور از این مسیر برای میلیونها مهاجر «غیرقانونی» افغانستان در سال گذشته بالغ بر یک میلیارد دالر بوده است.
این در حالی است که حلقات مشخص سیاسی و رسانهای در ایران در بیشتر از یک سال اخیر پیوسته علیه حضور مهاجران افغانستان در ایران تبلیغ کرده و این ذهنیت را ایجاد کردهاند که گویا مهاجران افغانستان در ایران باردوش جامعه ایران میباشند و هزینههای سنگینی را بر اقتصاد ایران و مردم این کشور تحمیل کردهاند.
در واقع گزارش روزنامه هممهین خلاف ادعاهایی را ثابت میکند که معمولا در رسانههای مهاجرستیز از آن سخن گفته میشود.
گفتنی است که وزارت کشور ایران در یک سال اخیر روند اخراج اجباری مهاجران افغانستان از ایران را شدت بخشیده و طبق آمارهای رسمی، در سال گذشته خورشیدی حدود ۲ میلیون مهاجر از ایران اخراج شدند.
ناظران میگویند که نهادهای امنیتی ایران صرفاً نگاه امنیتی به مهاجران دارند و بر اساس چنین نگاهی نه به نظر کارشناسان امور اقتصادی ایران اعتننا میشود که از سودمندی حضور مهاجران به اقتصاد ایران سخن میگویند و نه هم به درد و رنجی مهاجران توجه میشود که در اثر سیاست خروج قهری مهاجران از این کشور عاید حال مهاجران میشود.
مهاجران مقیم ایران میگویند که آرامش روانی ندارند و هر لحظه در هر نقطه ایران احساس ترس و نگرانی از اخراج شدن آنان را دنبال میکند.